fbpx

ស្វែងយល់អំពីមូលបត្រកម្មសិទ្ធិ និងមូលបត្របំណុល

មូលបត្រ គឺជាកិច្ចសន្យាហិរញ្ញវត្ថុដែលអាចជួញដូរបាន។ កិច្ចសន្យានេះបញ្ជាក់ពីកម្មសិទ្ធិបំណុល ឬសិទ្ធិ/កាតព្វកិច្ចក្នុងការទិញ/លក់ ជាដើម។ ក្នុងនោះមូលបត្រចែកចេញជាពីរ គឺមូលបត្រកម្មសិទ្ធិ និងមូលបត្របំណុល។

ទី1 មូលបត្រកម្មសិទ្ធិ ៖ ផលិតផល​ទ្រព្យកម្មសិទ្ធិ គឺជា​មូលបត្រ​ដែល​បាន​បោះផ្សាយ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ ដើម្បី​គៀងគរ​មូលនិធិ​ពីសាធារណៈជន។ វា​រួមបញ្ចូល​ទាំង​ភាគហ៊ុន​របស់​ក្រុមហ៊ុនដែល​តំណាង​ឲ្យ​ភាព​ជា​ម្ចាស់​របស់​វិនិយោគិន​នៅក្នុង​ក្រុមហ៊ុន​នោះ។ ភាព​ជាម្ចាស់​នៃ​ទ្រព្យកម្មសិទ្ធិ នឹង​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ដល់​ភាគហ៊ុនិក​នូវ​ចំណែក​នៃ​ប្រាក់ចំណេញ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​តាមរយៈ​ភាគលាភ។ ភាគហ៊ុនិក​គឺជា​ម្ចាស់​នៃ​អាជីវកម្ម ព្រមទាំង​ចូលរួម​ទទួលនូវ​ការ​ចែករំលែក​ភាព​ជោគជ័យ ឬ​បរាជ័យ​នៃ​អាជីវកម្ម​របស់​ក្រុមហ៊ុន។ លទ្ធផល​ដំណើរការ​អាជីវកម្ម​របស់​ក្រុមហ៊ុនចុះបញ្ជីជា​ធម្មតា​អាច​វាយ​តម្លៃ​បានតាមរយៈ​ភាគលាភ​ដែល​ភាគហ៊ុនិក​បាន​ទទួល និង​តាមរយៈ​ថ្លៃភាគហ៊ុន​ដែល​បាន​ដាក់​ថ្លៃ​នៅលើ​ទីផ្សារ។ មានមូលបត្រកម្មសិទ្ធិ​2ប្រភេទ ដែល​អាច​ដាក់​ជួញដូរនៅលើ​ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា (ផ.ម.ក.)៖

ក.​ ភាគហ៊ុនធម្មតា ៖ គឺជា​ភាគហ៊ុន​ដែលមាន​ការលើកទឹកចិត្ត​ដោយ​ផ្ទាល់​ដល់​អ្នកកាន់កាប់​ភាគហ៊ុន​តាមរយៈ ភាគលាភ​ដែលទទួលបាន​ពីប្រាក់​ចំណេញ​របស់​ក្រុមហ៊ុន ការចំណេញ​លើមូលធន និង​សិទ្ធិ​ក្នុងការ​ទិញភាគហ៊ុន​ថ្មី​របស់​ក្រុមហ៊ុននៅពេល​ដែល​ក្រុមហ៊ុន​សម្រេច​ក្នុងការ​បង្កើនដើមទុនចុះបញ្ជី​របស់ខ្លួន។

ខ. ភាគហ៊ុនបុរិមា ៖ ភាគហ៊ុនបុរិមា​ក៏ជា​ផ្នែកមួយ​នៃ​ទ្រព្យកម្មសិទ្ធិ​ផងដែរ។ ភាពខុសគ្នា​រវាង​ភាគហ៊ុនបុរិមា និង​ភាគហ៊ុនធម្មតា​គឺ អ្នកកាន់កាប់​ភាគហ៊ុនបុរិមានឹង​មាន​សិទ្ធិ​ទទួលបាន​មូលនិធិ ឬ​ប្រាក់ចំណេញ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​មុន​ភាគហ៊ុនធម្មតា។

ទី2 មូលបត្របំណុល ៖ គឺជាប្រភេទមូលបត្របំណុល ដែលតំណាងឱ្យកិច្ចសន្យាខ្ចីប្រាក់រវាងបុគ្គលបោះផ្សាយមូលបត្របំណុល (រួមមានសាជីវកម្ម​​​ សហគ្រាសរដ្ឋ ឬរាជរដ្ឋាភិបាល) និងវិនិយោគិន (ម្ចាស់មូលបត្របំណុល)។ តាមរយៈកិច្ចសន្យានេះ បុគ្គលបោះ​ផ្សាយ​មូលបត្របំណុលមានកាតព្វកិច្ចបង់ឱ្យវិនិយោគិននូវទឹកប្រាក់ជាក់លាក់មួយជាទៀងទាត់ដែលហៅថា “គូប៉ុង” ឬ “ការប្រាក់” (លើកលែងសម្រាប់សញ្ញាបណ្ណគ្មានការប្រាក់) ព្រមទាំងបង់ប្រាក់ដើមនៅពេលដែលសញ្ញាបណ្ណនោះដល់កាលកំណត់សងដែលហៅថា “ឥណប្រទិទាន”។ ជំនួសឱ្យការខ្ចីប្រាក់ពីធនាគារ ក្រុមហ៊ុន ឬអង្គភាពមួយអាចបោះផ្សាយសញ្ញាបណ្ណទៅឲ្យវិនិយោគិនដោយផ្ទាល់ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុននោះត្រូវការសាច់ប្រាក់ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់គម្រោងថ្មីៗ, បន្តប្រតិបត្ដិការក្រុមហ៊ុន ឬដើម្បីទូទាត់បំណុល។

លក្ខណៈខុសគ្នាចម្បងមួយរវាងភាគហ៊ុន និងសញ្ញាបណ្ណ គឺថាសញ្ញាបណ្ណតំណាងឱ្យភាពជាម្ចាស់បំណុល រីឯភាគហ៊ុនតំណាងឱ្យភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៃក្រុមហ៊ុនមួយ។ ថ្លៃភាគហ៊ុនអាចកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុននោះមានការរីកចម្រើន និងមានប្រាក់ចំណេញច្រើន។ ផ្ទុយទៅវិញ សញ្ញាបណ្ណធ្វើការទូទាត់តែការប្រាក់ដែលបានកំណត់ជាមុន ហើយថ្លៃរបស់វាប្រែប្រួលនៅក្នុងដែនដែលកំណត់ដោយអត្រាការប្រាក់ ពោលគឺមិនមែនកំណត់ដោយប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុននោះឡើយ។

បច្ចុប្បន្ន មានតែប្រភេទសញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីនៅ ផ.ម.ក. ដោយមិនទាន់មានសញ្ញាបណ្ណរដ្ឋ។ សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម ជាប្រភេទមួយនៃមូលបត្របំណុលដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត ឬនីតិ-បុគ្គលប្រតិស្រុត។ យោងតាមប្រកាសស្តីពីការបោះផ្សាយលក់មូលបត្របំណុលជាសាធារណៈចេញដោយគ.ម.ក. សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មអាចចែកចេញជា3រួមមាន៖

1. សញ្ញាបណ្ណធម្មតា ( Plain Vanilla Bond) សំដៅដល់សញ្ញាបណ្ណដែលមានអត្រាគូប៉ុងថេរមានកំណត់ឥណប្រតិទានជាមុននៅ កាលបរិច្ឆេទបោះផ្សាយ មិនមានការលើកកម្ពស់ (Enhancement) និង/ឬលក្ខណៈបន្ថែមដូចជាសិទ្ធិទិញត្រលប់ (Call Option) ឬ សិទិ្ធលក់ (Put Option) និងមិនមានការធានា។

2. សញ្ញាបណ្ណមានបុគ្គលធានា (Guaranteed Bond) សំដៅដល់សញ្ញាបណ្ណដែលផ្ដល់ការធានាថាការប្រាក់ និងប្រាក់ដើមនឹងត្រូវបានទូទាត់សងដោយភាគីទី3 ដែលជានីតិបុគ្គល ករណីដែលបុគ្គលបោះផ្សាយមិនមានលទ្ធភាពសងបំណុល (Default) ដោយមូលហេតុដូចជាអសាធនភាព ឬក្ស័យធន។

3. សញ្ញាបណ្ណមានវត្ថុធានា (Secured Bond) សំដៅដល់សញ្ញាបណ្ណដែលមានដាក់ទ្រព្យសកម្មជាវត្ថុធានា លើកលែងតែ មូលបត្របំណុលដែលមានទ្រព្យធានា (Asset Backed Securities) ដែលត្រូវកំណត់នៅក្នុងបទប្បញ្ញត្តិដោយឡែក។

ប្រភព៖ គេហទំព័រផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា


ព្រឹត្តិការណ៍, អចលនទ្រព្យ

សកម្មភាពទិញ-លក់ដីឡូតិ៍នៅផ្លូវជាតិលេខ៣ចាប់ផ្តើមកម្រើកឡើងវិញ

ដីឡូតិ៍នៅតាមតំបន់ផ្លូវជាតិ៣ ចាប់ផ្តើមកម្រើកឡើងវិញគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ខណៈម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍បានជំរុញការលក់របស់ខ្លួនតាមរយៈការបញ្ចុះតម្លៃ និងផ្តល់រង្វាន់ផ្សេងៗជាច្រើន
ជំនួញ, ព្រឹត្តិការណ៍

ឥណ្ឌាអាចនឹងរកឃើញកំណប់សេដ្ឋកិច្ចបៃតងតម្លៃជាង១៥ទ្រីលានដុល្លារ

ឥណ្ឌាអាចទាញយកផលប្រយោជន៍ជាច្រើនបូករួមទាំងសេដ្ឋកិច្ចដែលមានទំហំរហូទទៅដល់១៥ទ្រីលានដុល្លារ ពិសេសអាចបង្កើតការងារថ្មីជូនពលរដ្ឋ
ព្រឹត្តិការណ៍, ហិរញ្ញវត្ថុ

ការទូទាត់សងប្រាក់តាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកនៅកម្ពុជាមានការកើនឡើង ៨៥ ភាគរយ

NBC បានបញ្ជាក់ថា ការទូទាត់សងប្រាក់តាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២១មានការកើនឡើងប្រមាណ ៨៥ ភាគរយ បើធៀបនឹងគ្រាដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២០
ព្រឹត្តិការណ៍, អាជីវកម្មថ្មី និងនវានុវត្ត

វឌ្ឍនភាពក្រុមហ៊ុន Truth Social បណ្តាញសង្គមយក្សថ្មីរបស់លោក Trump

ក្រុមហ៊ុនបណ្តាញសង្គមយក្សថ្មីរបស់អតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃដើមសប្តាហ៍កន្លងទៅនេះថា ខ្លួនបានប្រមូលទុនវិនិយោគសរុបជាង…
ព្រឹត្តិការណ៍, សេដ្ឋកិច្ច

កម្ពុជា ស្នើឲ្យ WTO គាំទ្រដល់ការសិក្សាពីយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការក្លាយខ្លួនជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍កម្រិតមធ្យម

គណៈប្រតិភូកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃចុងសប្ដាហ៍កន្លងទៅនេះ ដឹកនាំដោយឯកឧត្តម សុខ សុភ័ក្ត្រ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម តំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ឯកឧត្តម ប៉ាន សូរស័ក្ដិ …
ព្រឹត្តិការណ៍, សេដ្ឋកិច្ច

ឆ្នាំក្រោយប្រជាជនកម្ពុជានឹងអាចប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ ដែលផលិតនៅកម្ពុជា

មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលចិនបានអះអាងថា រោងចក្រផលិតវ៉ាក់សាំង ស៊ីណូហ្វាម ពេលនេះកំពុងទំនាក់ទំនងជាមួយក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា សិក្សាពីលទ្ធភាពក្នុងការដាក់ទីតាំងរោង
ព្រឹត្តិការណ៍, ហិរញ្ញវត្ថុ

ធនាគារសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជាបានសម្រេចបង្កើនគម្រោងថវិការចំនួន ៤០ លានដុល្លារ បន្ថែមទៀត

ធនាគារ សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជា បានរួមសហការជាមួយស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុចូលរួមសម្រេចបង្កើនគម្រោងថវិកាចំនួន ៤០ …
ជំនួញ, ព្រឹត្តិការណ៍

បដិវត្តរថយន្តអគ្គិសនីរបស់ពិភពលោកនឹងទាមទារពេលវេលាយូរបន្ថែមទៀត

ទំនោរនៃការប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីកំពុងមានសន្ទុះខ្លាំងនៅក្នុងទីផ្សារលក់រថយន្តរបស់សកលលោកដោយចំនួនសរុបកំពុងចរាចរណ៍នៅលើផ្លូវថ្នល់មានទៅដល់ជាង ១០លានគ្រឿងមកហើយ …
ព្រឹត្តិការណ៍, សេដ្ឋកិច្ច

កូរ៉េខាងត្បូង និងអាស៊ាន ឯកភាពគ្នាដោះស្រាយបញ្ហានានាទាក់ទងនឹងនីតិវិធីគយ

ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងអាស៊ាន បានព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានានាទាក់ទងនឹងនីតិវិធីគយសម្រាប់ការអនុវត្តឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី(FTA)
ព្រឹត្តិការណ៍, អចលនទ្រព្យ

ប្រធាន CVEA បង្ហាញពីសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះទីផ្សារអចលនទ្រព្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២២

ប្រធានសមាគមអ្នកវាយតម្លៃ និងអចលនវត្ថុកម្ពុជា បានបង្ហាញពីភាពសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះទីផ្សារអចលនទ្រព្យនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ខាងមុខនេះ ជា

AMS ECONOMY
@amseconomy