ទំព័រដើមប្រវត្តិសាស្ត្រ«ប្រាំពីរ» និង «ប្រាំពិល»

«ប្រាំពីរ» និង «ប្រាំពិល»

នៅក្នុងភាសាខ្មែរ​ របាប់លេខខ្ទង់រាយដែល​មាន​​ចំនួនលើសពីប្រាំ ត្រូវ​បូក​ថែម​នឹង​មួយ ពីរ បី និង​បួន ទៅជា​ប្រាំមួយ ប្រាំពីរ ប្រាំបី និងប្រាំបួន។ ក្នុងចំណោមចំនួននេះ យើង​សង្កេត​ឃើញ​​ថា​ពាក្យ «ប្រាំពីរ» ជាទូទៅ ប្រជាជនខ្មែរ​និយម​និយាយជា «ប្រាំពិល»? តើ​​មនុស្ស​ខ្មែរ​ទើបតែនិយាយបែបនេះនា​ពេល​ថ្មីៗ ឬយូរលង់មកហើយ? តើការ​និយាយ​ពាក្យ «ប្រាំពីរ​» ជា​ «ប្រាំពិល» ​បណ្ដាល​​មក​ពី​កត្តា​អ្វី?

នៅទីនេះ យើងរំលឹកអំពីពាក្យនេះតាំងពីសម័យមុនអង្គររហូតមក។ យោង​តាម​បណ្ដា​សិលាចារឹកនាសម័យមុនអង្គរ គេពុំទាន់​ប្រទះសំណេរបុរាណ​នៃ​ពាក្យ «ប្រាំពីរ»​នេះ​នៅឡើយ​ទេ ឃើញ​មានប្រើតែសញ្ញាលេខប្រាំពីរប៉ុណ្ណោះ​។ យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​​ពាក្យ​ «ពីរ» នៅសម័យមុនអង្គរ មានសំណេរជា៖ វេរ៑ (K.២២ បន្ទាត់ទី២២ គ.ស.៦-៧; K.៧៦ បន្ទាត់​ទី៩ គ.ស.៦-៧; K.១ បន្ទាត់ទី១៥ គ.ស.៦-៨; K.៦៦៤ បន្ទាត់​ទី​១៤ គ.ស.៦-​៨; K.៦៨៩ក បន្ទាត់ទី១៥ គ.ស.៦-៨; K.៩០៣ខ បន្ទាត់ទី៣និង៧ គ.ស.​៦-៨) វេរ (K.​១​៥​៤​ក  បន្ទាត់ទី៦ ឆ្នាំ៧៣៤គ.ស.; K.៥១ បន្ទាត់ទី១៦ គ.ស.៦-៧; K.៧១១ បន្ទាត់​ទី១០ គ.ស.​៦-៧​​; K.១ បន្ទាត់ទី២០ គ.ស.៦-៨) និង ពេរ៑ (K.៣៨៨គ បន្ទាត់ទី​៣និង​៧ គ.ស.៦-៧)។ ចំណែក​ឯ​ពាក្យ «ប្រាំ» ​នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ មានសំណេរ​តែ​ម្យ៉ាងគត់គឺ ប្រំ។  ដូច្នេះពាក្យ «ប្រាំពីរ»​ នៅ​សម័យមុនអង្គរទំនង​ជា​​មាន​សំណេរជា៖ ប្រំវេរ៑ ប្រំវេរ និង ប្រំពេរ៑

មកដល់​សម័យអង្គរ​ បើទោះបីជាពាក្យ «ពីរ» មាន​សំណេរ​ជា៖ វ្យរ៑ វ្យរ ព្យរ៑ និង ពេរ៑ ក៏​ដោយ ក៏សំណេរពាក្យ «ប្រាំពីរ» នៅ​ក្នុង​សិលាចារឹក​ គេឃើញសរសេរជា​  «ប្រំវ្យល៑» ឬ​ «ប្រំវ្យល»​ ទៅវិញ និង​ឃើញ​មាន​សំណេរ​តែ​មួយបែបនេះប៉ុណ្ណោះ។  សំណរ «ប្រំវ្យល៑» និង «ប្រំវ្យល» យ៉ាង​​ហោច​ណាស់​លេច​ឡើង​ចំនួន៤៨ដង ​ក្នុង​សិលាចារឹកសម័យអង្គរ​​ ដែល​​ក្នុងចំណោម​នោះ សំណេរ​ចាស់ជាង​គេ​ លេចឡើងនៅក្នុងរវាងពាក់កណ្ដាល​ឬចុង​ស.វ.ទី១០។  លុះ​មក​ដល់​សម័យ​កណ្ដាល គេ​ឃើញ​មាន​សំណេរ​ពាក្យ «ប្រាំពីរ» ច្រើន​របៀប​ជា៖ ប្រាំពីរ (ជួបតែ​ម្ដងគត់​ក្នុងសិលាចារឹក​ K.២៧ បន្ទាត់ទី២៣ ឆ្នាំ​១៥៨៦) ប្រាំម្ពិល (IMA៣៨ បន្ទាត់ទី​១៧ ឆ្នាំ​១៧០៤​) ប្រំពិល (IMA២៤ បន្ទាត់ទី១ ឆ្នាំ​១៦៤៣) ប្រាំព្យិល (IMA៤ខ បន្ទាត់ទី​៤ ឆ្នាំ​១៥៩៩​) ប្រាមពិល (IMA៤គ បន្ទាត់ទី​៣ ឆ្នាំ​១៥៩៩​; (IMA១៤ បន្ទាត់ទី​១០ ឆ្នាំ​១៦៣១) និង​ ប្រាំពិល (IMA៨ បន្ទាត់ទី​១៩ ឆ្នាំ​១៦២៦)។ ទោះបីជា​មានសំណេរ​ផ្សេងៗ​គ្នា​​ យើង​ឃើញ​ថា​​នៅសម័យកណ្ដាល​មាន​ប្រើ​ពាក្យនេះ​ពីររបៀប​គឺ «ប្រាំពីរ» និង «ប្រាំពិល»។

ដូចបានលើកបង្ហាញមកហើយ ពាក្យ «ប្រាំពីរ» គឺជាការងាយយល់​បំផុត ដ្បិតកើត​ឡើងពីការផ្សំពាក្យ «ប្រាំ» និង «ពីរ» ប៉ុន្ដែការអានជា «ប្រាំពិល» អាចជាការ​លំបាកយល់​បន្ដិច​ បើទោះបីជាខ្មែរយើងនិយាយរត់មាត់មកហើយក្ដី។ ចំណុចនេះ លុះណាតែ​ស្វែង​យល់តាមទស្សនៈភាសាសាស្ត្រ ទើបនឹងយល់បាន។ សូរ​របស់ព្យញ្ជនៈ​ «រ» និង «ល» មានលក្ខណៈជាសូរលំហូរឬសូរបង្ហូរ ដ្បិតសូរព្យញ្ជនៈទាំងពីរ​នេះ​​នៅបន្លឺ សូរ​ដែល​រត់​ចេញពីសួត​ ស្ទើរ​តែមិនត្រដុសនឹងផ្ទៃគុហាមាត់​ អណ្ដាត ធ្មេញ ឡើយ ហាក់​បី​ដូច​ជា​មាន​លំហូរ។ បើ​និយាយ​ឱ្យកាន់តែសាមញ្ញ សូរព្យញ្ជនៈពីរនេះ​ខុសគ្នាត្រង់សូរព្យញ្ជនៈ «រ» មាន​ការញ័រ​ឬ​រលាស់ចុងអណ្ដាត ចំណែកឯង​សូរព្យញ្ជនៈ «ល» មិន​មាន​ការ​ញ័រ​ឬ​រលាស់​ចុង​អណ្ដាត​ឡើយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើបញ្ចេញសំឡេង​ព្យញ្ជនៈ «រ»​ ដោយ​មិន​រលាស់​ចុង​អណ្ដាត នោះ​នឹង​ក្លាយជាសូរព្យញ្ជនៈ «ល» ពុំខាន។ ករណីបែបនេះហើយ ទើប​នាំ​ឱ្យ​មាន​បម្រែបម្រួល​សូរព្យញ្ជនៈ «រ» ជា «ល»​ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ ទាំងសូរដើមព្យាង្គ ទាំង​សូរ​ចុង​ព្យាង្គ។ ​យើង​អាច​ពិនិត្យលើពាក្យ «រកេតរកូត រគង រងា ខ្នុរ កណ្ដុរ សម្បុរ អុរ ពុរ ខ្ពុរ…» មាន​អ្នក​និយាយ​ទៅ​ជា «ល្កេតល្កូត ល្គង ល្ងា ខ្នុល កណ្ដុល សម្បុល អុល ពុល ខ្ពុរ…»។ ត្រង់នេះ ពុំគួរច្រឡំរវាងអក្ខរាវិរុទ្ធរបស់ពាក្យ និងសូរដែលអ្នកស្រុកបន្លឺនោះឡើយ។ បើ​មើល​​ឱ្យ​ឆ្ងាយ​ជាង​​នេះ​បន្ដិច ជាតិសាសន៍ខ្លះទៀតមិនអាចបញ្ចេញសំឡេង​ «រ» បានទេ រាល់សំឡេង​ «រ» តែងបន្លឺសូរជា​ «ល» ទៅវិញ ដោយគេពុំអាចរលាស់ចុងអណ្ដាតបាន។ ដូច្នេះ​​បាតុភូតនេះ មិនមែនកើតឡើងតែក្នុងភាសាខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ។

ជាសរុបមក ពាក្យ «ប្រាំពីរ» ដែលខ្មែរយើងនិយមនិយាយជា «ប្រាំពិល» នោះ ពុំ​មែន​ទើបតែកើតឡើងថ្មីៗនោះទេ ដូចមានភស្ដុតាងក្នុងសិលាចារឹកបញ្ជាក់ស្រាប់។ ការ​និយាយពាក្យ «ប្រាំពីរ» ជា «ប្រាំពិល» នេះ​ កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​ប្រែ​ប្រួល​សូរ​ព្យញ្ជនៈ​ចុង​ព្យាង្គ​ «រ» ទៅជា «ល»​ ដូចមានឧទាហរណ៍ពាក្យដទៃទៀត ដែលបានលើក​បង្ហាញ​ខាង​លើ​​​មកស្រាប់។ ករណីប្រែប្រួលនេះ កើតឡើងចំពោះតែពាក្យ «ប្រាំពីរ» តែមួយប៉ុណ្ណោះ មិន​ឃើញមានកើតឡើងចំពោះពាក្យ «ដប់ពីរ ម្ភៃពីរ សាមពីរ…» នោះឡើយ។ ចំណុច​នេះ​ ជា​តឹកតាងមួយបង្ហាញថា ការបញ្ចេញសូរសំឡេងខុសពីសំណេរ ឬខុសប្លែកពីតំបន់មួយ​ទៅ​​តំបន់មួយ​ អាច​កើត​ឡើយ​ដោយ​សារ​កត្តា​បម្រែ​បម្រួល​ដែល​មានដាន​លក្ខណៈ​ជា​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ដ៏យូរអង្វែង។ ការមើលដោយចង្អៀតចង្អល់ចំពោះភាសា ដោយ​ប្រញាប់​ប្រញាល់​ការនិយាយបែបនេះខុស បែបនោះខុស ដោយមិនបានពិនិត្យលើប្រវត្តិភាសា​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ជាយូរអង្វែងមកហើយនោះ នឹងអាចនាំឱ្យបាត់ដាន​ដែល​បន្សល់​ម​ក​ពី​បុរាណ​ផងដែរ៕

———————————————————-

The word Prāṃbīra and Prāṃbila

Khmer numbers represent a biquinary system, with base 5 in use. For instance, 5 plus 1, 5 plus 2, 5 plus 3, 5 plus 4. Among all of them, the word seven (Pram Pi / 5+2) is also called Pram Pil. Is this changing a new phenomenon? Why?

According to the Pre-Angkorian inscriptions, the word Pram Pi (seven) did not present at the time. However, the number seven was there. Although the word Pram Pi (7) was absent, the word Pi (2) was there. 

There are some pre-Angkorian inscriptions such as K.22 line 22 of the 6th-7th century; K.76 line 9 of the 6th-7th century; K.1 line 15 of the 6th-8th century; K.664 line 14 of the 6th-8th century; K.689K line 15 of the 6th-8th century and K.903Kh line 3 and 7 of the 6th-8th century was written the word two (Pi) as Ver. In contrast, K.154K line 6 of 734 CE; K.51 line 16 of the 6th-7th century; K.711 line 10 of the 6th-7th century; K.1 line 20 of the 6th-8th century was written the word two (Pi) as Vera. In addition, K.388G line 3 and 7 was written the word two as Ber. Besides, the word five (Pram) was written as Praṃ. Hence, seven (Pram Pi) was written as Praṃver, Praṃveraor Praṃber

In the Angkorian period, the word two was written as Vyar, Vyara, Byar and Ber. However, the word seven was written as Praṃvylor PraṃvylaPraṃvyl and Praṃvylaappear 48 times in the Angkorian inscriptions. The oldest word was written around mid or at the end of the 10th century.However, in the post-Angkorian period, the word seven was written in many forms. Prāṃbīraappears one time in inscription K.27 line 23 of 1568 CE. Prāṃmbila(IMA38 line 17, 1704 CE). Praṃbila(IMA24 line 1, 1643 CE). Prāṃbyila (IMA4Kha line 4, 1599 CE). Prāmbila(IMA4 line 3, 1599 CE); (IMA1 line 10, 1631 CE). Prāṃbila (IMA8 line 19, 1626 CE). Therefore, the post-Angkorian period used both Prāṃbīra and Prāṃbila. 

According to above mentioned, Prāṃbīra comes from a combination between Prāṃ (5) and bīra (2). However, the word Prāṃbila has problematic of understanding its pronunciation. The pronunciation of Raand La is different. Ra has some vibration feeling on the tongue. In contrast, La does not have. However, the pronunciation of these two consonants is very close and easy to get overlapped when speaking. Relatedly, some nations could not pronounce Ra. Therefore, sound Ra changes to La

In conclusion, the pronunciation from Prāṃbīra to Prāṃbila causes by the word at the end, Ra to La. It occurs only for the word seven. More importantly, it is an example of the difference between writing and pronunciation from one another region.  

អត្ថបទដើម៖ លោក ហ៊ុន ឈុនតេង

- Advertisement -spot_img

អត្ថបទជាប់ទាក់ទង

អត្ថបទផ្សេងទៀត

- Advertisement -spot_img

បណ្ដាញសង្គម

18,489FansLike
191,100FollowersFollow
18,100SubscribersSubscribe
- Advertisement -spot_img
error: Content is protected !!