ទំព័រដើមទំនៀមទម្លាប់បុរាណជំនឿកឋិនក្នុងទិដ្ឋភាពសង្គមវប្បធម៌ខ្មែរ

កឋិនក្នុងទិដ្ឋភាពសង្គមវប្បធម៌ខ្មែរ

គេហទំព័រ អេ.អឹម.អេស អរិយ​ធម៌ខ្មែរ (AMS Khmer Civilization) យើងខ្ញុំ ធ្លាប់​ផ្សាយ​​រួច​មក​ហើយ អំពីបុណ្យ​កឋិន​ ដែល​រៀប​រាប់​ក្នុង​បរិបទជា​ពិធីប្រារព្វ​តាម​ពុទ្ធា​នុញ្ញាតនិងតាមគម្ពីផ្សេងៗ។ ក្នុងអត្ថបទនេះ ខ្ញុំសូមលើកយក​ទិដ្ឋភាពកឋិន ​ ដែល​គេ​តែង​​សម្លឹង​​មើល​ឃើញ​ថា ជា​ពិធី​បុណ្យ​​ដ៏ធំ​ក្នុង​​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ចាប់​​​ពី​ថ្ងៃ​១ រោច​ ខែ​អស្សុជ ដល់ថ្ងៃ១៥ កើត​ ខែកត្តិក ហើយ​ពិធីនេះហាក់ដូចជា​បាន​ផ្សារ​​​ភ្ជាប់​យ៉ាង​ស្អិត​រមួត​នឹង​សង្គម​​ខ្មែរ រហូត​ក្លាយ​ជា​ទំនៀមបុណ្យ​យ៉ាង​ឱឡាឫក​ក្រៃលែង នា​ចុងបញ្ចប់រដូវភ្លៀង។​ ទិដ្ឋភាព​សប្បាយ​​រីករាយ និងសាមគ្គីភាពពាក់​ព័ន្ធនឹង​កឋិន​​នេះ គេអាច​មើល​​ឃើញ​តាំង​ពី​ការចាប់​ផ្តើម​​​​គិត​គូរ​រវាង​ពុទ្ធបរិស័ទ អាចារ្យ គណៈ​កម្មការ​វត្ត ព្រមទាំង​ព្រះសង្ឃ​ ក្នុង​ការ​​រៀបចំ​វត្ត​អារាម​ មូលមាត់​គ្នាកំណត់​ថ្ងៃធ្វើកឋិន ​ជួសជុល​ផ្លូវ​ធ្លា​​ចូល​វត្ត និង​អ្នក​ភូមិ​ចំណុះ​ជើង​វត្ត​ប្រជុំ​គ្នា​ធ្វើ​នំ​ចំណី​ទទួល​ភ្ញៀវ​ក្នុងថ្ងៃកឋិនជាដើម។  

ជាការពិត នៅក្នុង​រយៈពេល២៩ថ្ងៃ​នៃ​កឋិន​កាល​ ពុទ្ធបរិស័ទ​តែងមូលមតិគ្នា​ផ្តួច​ផ្តើ​ម​​រៀបចំ​ដង្ហែ​​អង្គ​កឋិនទានឆ្ពោះ​ទៅកាន់​វត្ត​អារាម​នានា​​ទូទាំងប្រទេស ដើម្បី​វេរប្រគេន​ដល់​ព្រះ​សង្ឃ​ដែល​គង់​ចាំ​​ព្រះ​វស្សា​អស់​ត្រីមាសរយៈពេល៣ខែ។ ក្នុងរយៈ​ពេលនេះ ព្រះ​ករុ​ណា​​ជា​អង្គម្ចាស់​ជីវិត​តម្កល់​​លើ​ត្បូង ព្រះមហាក្សត្រ​នៃព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ក៏​ទ្រង់តែង​ចេញ​ថត​ព្រះ​កឋិន​វេរ​ប្រគេនព្រះសង្ឃ​តាម​វត្តនានា​ក្នុងទីក្រុង និង​ខេត្ត​​ក្រៅខ្លះ តាម​ដែល​ទ្រង់​សព្វ​ព្រះ​រាជហឫ​ទ័យ ​ហៅ​ថា “អង្គព្រះកឋិនទានព្រះរាជ​ទ្រព្យ”។​ ទ្រង់​អាច​យាង​ផ្ទាល់​ព្រះ​អង្គ ឬចាត់​ព្រះរា​​ជ​តំណាង​ចូលដង្ហែ​អង្គ​ព្រះ​កឋិន​នោះ​ក៏បាន។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​​វត្ត​ណា​ដែល​ពុំមានអង្គកឋិនដង្ហែ​ពីក្រៅចូលទៅ នោះពុទ្ធបរិស័ទចំណុះ​ជើង​វត្ត​​តែង​​តែ​​​​មូលមតិ​រៃ​អង្គាសគ្នា​រៀបចំ​ឱ្យ​កើត​ជា​កឋិន​ឡើងមិន​ដែល​ខាន​។ ទិដ្ឋភាពនេះហាក់​ស្តែង​​ឱ្យ​ឃើញ​ថា​​កឋិនជា​បុណ្យ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដ៏សំខាន់​ ប្រកបដោយ​ភាពឱឡាឫក ​សប្បាយ​​​​រីករាយ និង​ពោរពេញ​សាមគី្គភាព​​បំផុត​​ក្នុង​សង្គមខ្មែរ។

បើរំឭកទៅ​អតីកាល ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ចាស់ទុំ​តែង​និទាន​ថា ​ក្នុង​​រដូវនេះមុនថ្ងៃកំណត់​ដង្ហែ​អង្គ​កឋិនមកដល់​ នៅតាម​ទីអារាម​នានា​​តែង​រៀបចំ​បោស​សម្អាត តុបតែង ជួសជុល​ផ្លូវ​ថ្នល់​ចូលវត្ត សង់​រោង​ទទួល​ភ្ញៀវ និង​រោង​ល្ខោន​ល្បែងរបាំជាដើម ដើម្បីត្រៀមស្រេច​រង់​ចាំថ្ងៃ​កឋិន។ ចំពោះ​ការ​រៀប​ចំ​​ម្ហូប​អាហារ​យក​ទៅ​វត្ត​ប្រគេន​ព្រះសង្ឃ និង​​ត្រៀម​ទទួល​ភ្ញៀវជិត​ឆ្ងាយ​វិញ ​​តំបន់ខ្លះ​និយម​ធ្វើ​នំបញ្ចុកទុក​ជាអាហារ​ប្រពៃណី​យ៉ាង​​ពិសេស​ក្នុង​ពិធី​នេះ។ ក្នុង​រឿង​ម្ហូប​អាហារ​ទទួល​ភ្ញៀវនោះដែរ បើ​​​អ្នក​ស្រុកប៉ែកខាងខេត្តស្វាយរៀង និង​ព្រៃវែង​ គេតែង​និយមធ្វើជ្រក់ត្រាវ និង​ជ្រក់​សណ្តែក​សាច់​ជ្រូកលីង ដែលជា​អាហារ​ល្បី​ប្រចាំ​តំបន់សម្រាប់​ទទួល​ភ្ញៀវ ឬចែក​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​។ ដោយ​ឡែកចំពោះ​​សិល្បៈល្បែង​របាំ​កំដរ​ក្នុង​​វេលា​​កឋិននេះ គេតែងឃើញ​មាន​ដូចជា​​ឆៃយ៉ាំ ចាប៉ី ឬយីកេ សម្រាប់កិច្ច​ដង្ហែ កឋិន និងសម្រាប់​សម្តែង​​ទស្សនា​កំដ​រ​​រាត្រី។

រីឯស្រុក​ភូមិ​ខ្លះ គេ​ថែម​ទាំង​មាន​លេង​​ប្រណាំងសេះ ប្រណាំង​ក្របី ប្រណាំង​​រទេះគោ ឬប្រណាំងទូក​កម្សាន្ត​លេង​ផងដែរ។ ទិដ្ឋភាពខាងលើ ជាទិដ្ឋភាព​មួយ​នៃសង្គមវប្បធម៌ខ្មែរ​ក្នុង​រដូវកាល​កឋិន ដែល​គេ​ ប្រាថ្នា​ចង់ឃើញ និងដក់​ជាប់​ក្នុង​ចិត្ត ព្រម​ទាំងមាន​រហូតដល់តាក់​តែង​ចងក្រង​ជា​សិល្បៈ​ចម្រៀង​​​យ៉ាង​សប្បាយ​​​រីករាយ​ផង។ ចំពោះពុទ្ធបរិស័ទភូមិស្រុក​ខ្លះ ឬ​សាលា​ខ្លះ​តែង​ទុក​កឋិន​​នេះ​ជាកាតាព្វ​កិច្ច​ប្រចាំឆ្នាំដែលត្រូវរៀបចំ ដើម្បីដង្ហែប្រគេន​ព្រះសង្ឃគង់​ចាំព្រះ​វស្សា​ក្នុង​វត្តជិត ឬឆ្ងាយ​ ក្នុង​ចំណែក​​ជា​បុណ្យ​កុសលទៅជាតិមុខផង ព្រម​ទាំង​ជួយដោះ​​ស្រាយ​បញ្ហា​ចំពោះ​មុខ​ផង។​ រីឯ​ទេយ្យ​ទាន និង​បច្ច័យដែល​ទទួល​បាន​ពី​កឋិន​នេះ គេតែង​​​ស្រុះស្រួល​គ្នា​យក​ទៅ​កសាងសមិទ្ធផល​ផ្សេងៗ ដើម្បី​បម្រើ​ឱ្យ​ប្រយោជន៍​សាសនា និង​សង្គម​ដូចជា កសាង​ព្រះវិហារ សង់​សាលា​ ធ្វើផ្លូវ ធ្វើស្ពាន ឬសាលាសំណាក់​ជាដើម។ ដោយ​ហេតុយ៉ាង​ដូច្នេះហើយ ទើបកឋិនទានហាក់​ដូចជា​ទំនៀម​មួយ​ដ៏​សំខាន់នៅ​ក្នុង​ទិដ្ឋភាព​​សង្គមវប្បធម៌ខ្មែរ​៕

——————————————–

Kathin in the aspect of Khmer socio-cultural

An article about Kathina was published earlier by AMS Khmer Civilization. However, this article will focus on the aspect of Kathina in Khmer society.

Kathina is an essential Buddhist ceremony that celebrates on 1st waning moon of Asuch to the 15th waxing moon of Kattik in the Lunar calendar.

Kathina is not only a Buddhist ceremony but relatively becomes a custom. During Kathina, both monks and laypeople clean and decorate the pagoda, repair the road, and cook or bake the cake.

In 29 days of Kathina, people bring the foods and offerings to the monks who waited in Vassa for three months. In this period, the King of Cambodia always brings offerings to many pagodas. It is called Kathina of King’s property (Kathina Preah Reach Drap. The King could go to those pagodas or send his representative.

Every pagoda always celebrates Kathina even though there is no offering that sends from outside. In this case, the people who live nearby the pagoda and the monks will be in charge to do Kathina.

Based on the elderly, before the day of Kathina, people meet to clean and decorate the pagoda. Some of them repair the road leads to the pagoda, build the place for the people, set the space for art performing, etc. Some foods will be prepared specially, Nom Banh Chok (Khmer traditional noodle). Related to the food, during Kathina, the people in Svay Rieng and Prei Veng province tend to make Trav pickle (family of Taro) and Spring sprout pickle with toasting pork that are the most popular region foods to welcome the guests. Furthermore, there are many forms of traditional art performing like Chai Yam or Yi Ke for entertainment during the day and night. Some villages have animal racing. Those are horses, buffalo, and cows. Additionally, it has boat racing. As mentioned, Kathina is important in Khmer society. It is a Buddhist ceremony. Also, an event that takes full involvement and responsibility of the people in the society.  Kathina manages people to meet, join and share some works and properties to the benefit of society. Therefore, Kathina is a significant custom in Khmer society.

អត្ថបទដើម៖ កញ្ញា ហៀង សុវណ្ណមរកត

- Advertisement -spot_img

អត្ថបទជាប់ទាក់ទង

អត្ថបទផ្សេងទៀត

- Advertisement -spot_img

បណ្ដាញសង្គម

13,131FansLike
183,600FollowersFollow
7,120SubscribersSubscribe
- Advertisement -spot_img
error: Content is protected !!