ទំព័រដើមទំនៀមទម្លាប់បុរាណជំនឿទិដ្ឋភាពព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ

ទិដ្ឋភាពព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ

គេហទំព័រ​យើងខ្ញុំបានចុះផ្សាយអំពី ប្រវត្តិ និងអត្ថន័យ​ព្រះរាជពិធី​ច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល​​ក្នុង​សង្គមខ្មែរ និង​បណ្តាប្រទេស​ខ្លះនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍រួចហើយ ក្នុងឱកាសនេះខ្ញុំសូម​​ បង្ហាញ​​​ទិដ្ឋភាពពាក់​ព័ន្ធខ្លះៗ​នៃ​ព្រះរាជពិធី​ច្រត់​ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គម​ខ្មែរ ​​​ផ្អែក​លើ​​​ចម្លាក់ គំនូរ​ និង​រូប​ថតនានា។ បំណង​នៃការ​បង្ហាញនេះ គឺដើម្បីចូលរួមមួយផ្នែកតូច ឱ្យ​ឃើញ​ពី​លំអាន​ខ្លះ​ដែល​ខ្មែរ​យល់ថា​ជា​ឫសគល់នៃទំនៀម​​ព្រះរាជ​ពិធីច្រត់​ព្រះនង្គ័ល។ ទន្ទឹម​នឹង​នោះ​ខ្ញុំសូម​សង្ខេប​សារបាន​ព្រះរាជពិធីនេះ ដែលតែង​ប្រារព្ធ​ជាប្រក្រតីចាប់​ពី​ក្រោយ​រាជ្យ​​ព្រះករុណា​​ព្រះបាទ នរោត្តម​ សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ រហូត​ដល់សព្វថ្ងៃ។ ​

បើពោល​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ​​ស្រាវ​ជ្រាវ​​ គេពុំ​អាច​កំណត់​ដាច់​ណាត់​​​ថា​ ព្រះរាជ​​ពិធី​ច្រត់​ព្រះនង្គ័ល​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​ចាប់​ប្រារព្ធ​​ពីត្រឹមណាឡើយ។ ប៉ុន្តែ​​គេ​យល់​​ថា គោល​គំនិត​ធំនៃ​ពិធី​នេះ​ប្រហែល​ចាប់ផ្តើម​តាំងពី​ខ្មែរ​ជ្រួត​​ជ្រាប​អារ្យ​ធម៌​ឥណ្ឌា​។ ជាក់​ស្តែង យ៉ាង​ហោច​ណាស់​មាន​រឿងទេពកថាពីរដែលខ្មែរស្គាល់គឺ រាមកេរ្តិ៍ និង​មហាភារត។ បើលើក​យក​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍ជា​អំណះអំណាង គេពន្យល់ថានៅត្រង់វគ្គដែល​ព្រះ​បាទជនក​​ ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​នគរ​​មិថិលា​យាង​​​​ច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល ហើយប្រទះឃើញ​​ព្រះនាង​សីតានៅនឹង​អាចម៍​បំណះ​ គឺជាប្រភព​នៃព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល។ ក្នុង​រឿង​មហា​​ភារត​ គេ​សំអាង​ត្រង់​ចម្លាក់ព្រះពលទេពកាន់​នង្គ័ល​ជា​កេតនភ័ណ្ឌ ដែល​ឃើញ​វត្តមាន​តាំងពីមុនសម័យ​អង្គរ។ បដិមា​ទេព​អង្គ​នេះ​ ឃើញ​វត្ត​មាន​​​​ ដល់​សម័យ​អង្គរ​ និង​បន្ត​​រហូត​​មក​ដល់​សម័យ​កណ្តា​លផង​។ ក្នុង​សម័យ​កណ្តាល មន្រ្តី​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​វិស័យ​កសិកម្ម​មានងារជា “ឧកញ៉ា​ពលទេព” ហើយ​ច្បាប់​គ្រប់​​​គ្រង​វិស័យ​កសិកម្មឈ្មោះ​ថា “ក្រមពលទេព”។ និមិត្តរូបនេះ គេ​ឃើញ​​​ជាប់​ក្នុង​ទំនៀម​ខ្មែរ​ដល់សព្វថ្ងៃ តាមរយៈ​ទង់ឯកធំក្នុង​ក្បួន​​ហែ​ព្រះរាជ​​ពិធីច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល ដែល​​មាន​រូប​ព្រះពល​ទេព​​ឈរ​​កាន់នង្គ័ល​។ រីឯក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា គេ​យល់ថា​ព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់​​ព្រះនង្គ័ល គឺប្រារព្ធតាម​​ពុទ្ធ​ប្រវត្តិ​ ត្រង់​ពេលព្រះបាទសុទ្ធោទន៍​យាង​ចេញ​ច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល ដោយ​មាន​ព្រះវត្ត​មាន​​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​។ គ្រានោះ ព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់​បាន​​​ធ្វើ​សមាធិ​​ពិចារណា​អំពី​សត្វ​គោ​ដែលប្រឹង​ប្រែង​អូស​នង្គ័ល​យ៉ាងហត់នឿយ។

ចាប់ពីសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម ក្នុងរាជ្យ ព្រះករុណា​​ព្រះបាទ នរោត្តម​ សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ​ទ្រង់បានចេញច្រត់​ព្រះនង្គ័ល​ផ្ទាល់ព្រះហស្ថរបស់ព្រះអង្គ​នៅ​​ទី​ព្រះ​​ស្រែ​ ស្ថិត​​នៅក្នុង​បរិវេណ​ព្រះលាន​ជល់​ដំរី​នៃ​អតីត​ក្រុង​អង្គរ​ធំ ខេត្ត​សៀមរាប និង​នៅ​ខេត្ត​ស្វាយរៀង។ ក្នុង​គ្រានោះ និមិត្តរូប​នៃព្រះរាជ​ពិធីច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល​ ក៏​ឃើញ​ប្រើប្រាស់​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅលើ​តែមប្រៃសណីយ៍​ផងដែរ (រូបលេខ១១)។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក ព្រះករុណា​​ព្រះបាទ នរោត្តម​ សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ទ្រង់​តែ​ង​ចាត់​ព្រះរាជ​តំណាង​ច្រត់​ព្រះនង្គ័ល​ជំនួស​ព្រះអង្គ រហូត​ជាប់ជា​ទំនៀម​ដល់សព្វ​ថ្ងៃ។

តាមទំនៀមក្នុង​ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ព្រះរាជពិធី​ច្រត់​ព្រះ​នង្គ័លក្នុង​សង្គមខ្មែរ​តែង​ប្រារព្ធ​​ជាប្រក្រតី ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​​១រោច​ ដល់​​ថ្ងៃ៤រោច ខែ​ពិសាខ។ ពីថ្ងៃ១រោច ​ដល់​ថ្ងៃ៣​ឋរោច ក្រុម​បាគូតែង​ធ្វើកិច្ចជា​ប្រចាំ​​តាមទំនៀម​នៅទីព្រះស្រែ។ លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​៤​រោច ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ទ្រង់​តាំង​មន្រ្តីជាន់​ខ្ពស់​ណាម្នាក់​ឱ្យ​​ធ្វើ​ជា​ស្តេច​មាឃ ហើយភរិយា​ធ្វើ​ជាមេហួ ដោយ​​យ​ក​​ម្សៅក្រអូបមក​ចឺម​លើ​ថ្ងាសជាកិច្ច​សន្មត ចេញ​ច្រត់​​ព្រះ​នង្គ័ល​។ ស្តេច​មា​ឃ​​​ស្លៀក​សំឡុយ​ចរបាប់ ពាក់​អាវផាយ រីឯមេហួក៏ស្លៀក​សំឡុយ​​ចរបាប់ ​ពាក់​អាវ​រឹបរាង និង​ពាក់​ស្បៃឆៀងពីលើ។

បន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រតែងតាំង​តាម​ទំនៀម​រួច​ស្រេច​​បាច់​ហើយ​​ ស្តេចមេឃ​​ត្រូវ​ចូល​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​ចន្ទី​ តាំងនៅ​រោង​មណ្ឌល​ទិស​និរតី មុន​នឹង​​ចាប់​ដំណើរ​ការ​ច្រត់​ព្រះ​នង្គ័ល​។​ នង្គ័ល​ច្រត់នាំមុខហៅថា “នង្គ័ល​យោង” នង្គ័ល​កណ្តាល​​កាន់​ដោយ​ស្តេចមាឃ និង​មាន​នង្គ័ល​មួយទៀត​នៅ​ខាងក្រោយ ឯគោទាំងបី​នឹម​នោះ​ឈ្មោះថា “គោឧសភរាជ”។ រីឯ​មេហួ ត្រូវ​​ដើរ​តាម​ក្រោយ​​នង្គ័ល​ទី៣ ហើយ​ព្រាច​គ្រាប់​ពូជ​​ផ្សេង​ៗ​​ដូចជា ល្ង សណ្តែក ពោត និង​ស្រូវ​ជាដើម​​។ ដំណើរ​ច្រត់​ព្រះនង្គ័ល​នេះ ចេះ​តែ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅដោយ​​មាន​​បាគូជា​​អ្នក​ដឹក​នាំ ដើរ​​​​តាម​ទិស​ទក្ខិណាព័ទ្ធ​ (ព័ទ្ធស្តាំ)​​។ លុះ​គ្រប់​បី​​ជុំ​ហើយ គេ​តែង​លែង​គោ​ឧសភរាជ​ទាំងនោះឱ្យ​ព្រាហ្មណ៍​​ប្រោះ​ព្រំ និង​ផ្សង​​អំពី​ផល​ដំណាំ​​ផ្សេងៗ​​សម្រាប់​រដូវ​កាល​ធ្វើ​កសិកម្មថ្មី​នេះ​​។ វត្ថុ​ដែលយក​ទៅ​ផ្សង​នឹង​គោ​ឧសភរាជ​នោះ​មាន​ប្រាំពីរ​មុខ​គឺ​ ស្រូវ ពោត សណ្តែក ល្ង ស្មៅ​ ទឹក និង​ស្រា។ ប្រសិន​បើ​គោ​ឧសភរាជ​បរិភោគ​គ្រាប់​ពូជ​​ណា​មួយ​ ទំនាយ​ថា​ដំណាំ​​នោះ​​នឹង​បានផល​ល្អ ហើយ​​បើ​គោឧសភរាជ​បរិភោគ​ទឹក ទំនាញ​ថា​​នឹង​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​បរិបូរណ៍។ ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ប្រសិន​​បើ​គោឧសភរាជ​បរិភោគ​ស្មៅ​ស្រស់ នោះ​ទំនាយ​ថា​​ស្រុកទេស​នឹង​កើត​មាន​ជំងឺ​លើ​សត្វ​​ពាហនៈ​​។ ​​បើ​គោ​ឧសភរាជ​បរិភោគ​ស្រា ទំនាយ​ថា​ស្រុក​ទេស​នឹង​កើត​មាន​​មនុស្ស​​ពាល​ ចោរ​លួច​ឆក់​​ប្លន់ និង​អសន្តិ​សុខ​ក្នុង​សង្គម។ ដោយ​ឡែក​គេ​​សង្កេត​ឃើញ​ប្រជា​កសិករ​​ តែង​នាំ​គ្នា​ប្រមូល​គ្រាប់​ស្រូវ ពោត សណ្តែក និង​ល្ង ដែល​បាន​ព្រាចទៅលើដី និងសល់​ពី​ការ​ផ្សង​នោះ ​យក​ទៅ​លាយ​ជាមួយ​​គ្រាប់​ពូជ​របស់​ខ្លួន​ ដោយ​មាន​ជំនឿ​ថា​​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ដំណាំដាំដុះ​សម្រាប់​ឆ្នាំ​ថ្មី​​ទទួល​​បាន​​​ផ្កាផ្លែ​​ល្អ​ប្រសើរ។

ក្រោយ​បានសន្តិភាព ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក៏ចាប់ផ្តើមប្រារព្ធតាម​ប្រពៃណី​ឡើងវិញ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ បានរៀបចំ​ឡើងនៅក្នុង​បរិវេណ​ពហុកីឡដ្ឋាន​ជាតិ​អូឡាំពិក ហើយ​ចាប់ពីឆ្នាំ​១៩៩៤ រហូតមក ព្រះរាជពិធីនេះតែងរៀបចំប្រារព្ធនៅវាលព្រះមេរុ ក្បែរ​ព្រះបរមរាជវាំង (ឆ្នាំ២០១០ ប្រារព្ធនៅសៀមរាប)។ ប៉ុន្តែចាប់ពីក្រោយ ​ព្រះករុណា​ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ សោយព្រះទិវង្គត គេ​សង្កេត​ឃើញ​ព្រះរាជពិធីច្រត់​ព្រះនង្គ័ល តែង​រៀបចំប្រារព្ធតាម​បណ្តាខេត្តដូចជា ឆ្នាំ​២០១៣ នៅខេត្ត​កំពង់​ចាម ឆ្នាំ​២០១៤ នៅខេត្ត​កណ្តាល ឆ្នាំ​២០១៥ នៅខេត្ត​បាត់ដំបង ឆ្នាំ២០១៦ នៅខេត្ត​សៀមរាប ឆ្នាំ​២០១៧ នៅខេត្ត​ព្រៃវែង ឆ្នាំ​២០១៨ នៅខេត្ត​ស្វាយ​រៀង ឆ្នាំ​២០១៩ នៅខេត្ត​តាកែវ និង​ចាប់ពីឆ្នាំ​២០២០ មកព្រះរាជពិធីនេះត្រូវបានផ្អាក​ដោយសារវិបត្តិកូវីដ-១៩៕

———————————–

The view of the Royal Ploughing Ceremony in Khmer society

The history and the meaning of Royal Ploughing in Khmer and Southeast Asian society were published earlier on the website. This article will focus on the Royal ploughing ceremony in Khmer society illustrated in relief, painting, and some photos. Importantly, it will be addressed the ceremony from the reign of King Norodom Sihanouk.

It is not known when the Royal ploughing ceremony was celebrated in Khmer society. However, it is known that the concept of the ceremony might come from India. At least, when Khmer knew Ramayana and Mahabharata. Based on Ramayana, King Janaka of Mithila kingdom did ploughing and found Sita. Thus, this event became the source of the Royal ploughing ceremony. However, based on Mahabharata, Balarama holds a plough as the attribute. The statue of Balarama holds a plough found from the pre-Angkorian period to the middle period. In the middle period, the official who is charged with agriculture is named “Oknha Baladeva” and the law to control agriculture is called “Kram Baladeva”. Presently, the symbol of “Preah Baladeva” is seen standing and holding a plough on the main pennant of the Royal ploughing ceremony. In Buddhism, the Royal Ploughing ceremony is known as taking from the event in Buddha’s life. King Sodhodhana did ploughing with the present of Siddhartha. At that time, Siddhartha imagined the working of the cows that pull the plough. Since the Sangkum Reastr Niyum period and during the reign of King Norodom Sihanouk, King Norodom Sihanouk did ploughing in front of the terrace elephant in Angkor Thom, Siem Reap and Svay Rieng province. The image of the ceremony was printed on the stamp. Later, the King’s commandment for a representative, and continues to the present. 

According to the twelve months ceremony (Tvea Tosa Meas), generally, the ceremony of Royal ploughing celebrates from 1st Roch to 4th Roch of Visaka in the Luna calendar. From 1st to 3rd Roch, a group of Barkou (Brahmin or Kuru) celebrated rituals at Preah Sre (royal/holy rice field). On the 4th Roch, the King orders an official to be Sdach Meak and his wife as Me Hou. To begin, a dot of powder is put on the forehead of the Me Hou and Sdach Meak. Sdach Meak wears a long silky skirt and a long gown.

In continue, Sdach Meak goes to pay respect or worship Preah Chanti that is installed in the shrine in the southwest direction before leaving to plough. The first plough is called Nangkorl Yeang, and a plough in middle holds by Sdach Meak. Another plough will be followed. The three pairs of cows are called Ko Usuphareach. Me Hou will be walking behind the last plough and throwing the crops. The ploughing led by Barkou respects the right side. After three rounds, the cows will be released to eat rice, corn, bean, sesame, grass, water, and wine. It is believed that the food that was eaten the most will grow more. If the cows drink water, the rain will be enough for growth. If the cows ate the grass, there will be more diseases and effect more to the animals. If the cows drink wine, the societies will have many bad people, criminals, etc. After the ceremony, farmers always go into the rice field and pick the crops to mix with their crops for growth when the time comes. It is believed to have a good harvest. 

After the war, Royal ploughing ceremony started again. In 1993, the ceremony was celebrated in the stadium, Olympic. Since 1994, it has celebrated in Veal Preah Me in the north of the Royal Palace. However, in 2010 celebrated in Siem Reap, terrace elephant. However, after the death of King Norodom Sihanouk, the ceremonies were celebrated in different provinces. However, in 2020 or during the pandemic of Covid-19, the ceremony has been canceled. 

អត្ថបទដើម៖ ហៀន សុវណ្ណមរកត

- Advertisement -spot_img

អត្ថបទជាប់ទាក់ទង

អត្ថបទផ្សេងទៀត

- Advertisement -spot_img

បណ្ដាញសង្គម

18,489FansLike
191,100FollowersFollow
10,600SubscribersSubscribe
- Advertisement -spot_img
error: Content is protected !!