ទំព័រដើមទំនៀមទម្លាប់បុរាណជំនឿ“សាឡុំ” សំណង់សក្ការៈសំខាន់មុនកសាងព្រះវិហារ

“សាឡុំ” សំណង់សក្ការៈសំខាន់មុនកសាងព្រះវិហារ

សាឡុំ ឬអ្នកស្រុកខ្លះហៅថា “បោស” ក្លាយមកពីពាក្យថា​ “ឧបោសថ”។ សាឡុំ ឬបោស ជាកន្លែង​ដែល​មាន​នាទីសំខាន់សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​​ ដើម្បីរៀបចំធ្វើ​កិច្ច​ផ្សេងៗ​តាម​​លំអាន​​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​។ ការ​កសាង​សាឡុំ ជាទំនៀម​មួយ​ដែល​សង្កេត​ឃើញ​ចំពោះ​​វត្ត​ដែល​ទើប​កកើត​ថ្មី ហើយពុំទាន់បានកសាងព្រះវិហារ។ ប៉ុន្តែ​នៅតាម​បូជនីយដ្ឋាន​បុរាណ​ ដែលគេ​សាង​ជា​រោង​សម្រាប់​គ្រប​ព្រះបដិមាគោរពបូជា​ អ្នក​ស្រុក​ខ្លះក៏ហៅថា​សាឡុំដែរ។​ តាម​​ការ​សង្កេត លក្ខណៈទូទៅ​​នៃ​សាឡុំ​ពុំដូចគ្នាទេ ដ្បិត​សាឡុំខ្លះ​មើលឃើញជាសំណង់​បណ្តោះ​​​អាសន្ន​​សុទ្ធសាធ ឯសាឡុំខ្លះជាសំណង់រឹងមាំ។​ ខាងក្រោម​នេះ ខ្ញុំសូម​បង្ហាញ​សេចក្តី​សង្កេត​​​សាឡុំតាម​វត្ត​ថ្មីៗ​មួយ​ចំនួន និងសាឡុំខ្លះ​ដែល​មាន​សល់គង់​វង់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​​តាំង​ពី​បុរាណ​​​​មក​​ដល់សព្វថ្ងៃ។

ជាការពិត សាឡុំ​ពុំមែន​ជា​សំណង់​សាងឡើង​ទុក​ជា​កន្លែង​ព្រះសង្ឃ​គង់​នៅ​ឡើយ គេ​តែង​តម្កល់​ព្រះបដិមា​តូចក្តីធំក្តី សម្រាប់គោរពបូជា។ លក្ខណៈ​នៃ​សំណង់​ទៀត​សោត​អាច​មាន​រាង​ប្រហាក់ប្រហែលវិហារក៏មាន អាចគ្រាន់តែជា​សំណង់ឈើ​ប្រាក់​ស្លឹក ឬ​ប្រក់​ស័ង្កសី​ក៏មាន។​​ រូបលេខ១ គឺជា​សាឡុំ​វត្ត​កោះ​ចន្លុះ ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក​ដងទង់​ ខេត្តកំពត។ សាឡុំ​នេះ សាងពីសសរ​ឈើ​ចាស់ៗ នៅលើ​ផ្ទៃដី​រាបស្មើ ដំបូល​ប្រាក់​ស័ង្កសី លំនាំ​ដំបូល​កិង(?) តែគ្មានជហ្វា និង​​គ្មា​ន​​ក្បាច់​លម្អអ្វីទាំងអស់ ពោលគឺ​ស្តែង​ឱ្យ​ឃើញ​ថា​ជា​សំណង់​បណ្តោះអាសន្ន រង់ចាំ​វិហារ​សាងសង់រួច។ ផ្នែក​ខាងក្នុង​ គេគ្រាន់តែ​រៀប​ឥដ្ឋ​កល់​ឡើងជា​ថ្នាក់​បន្តិច ដាក់​តម្កល់​ព្រះពុទ្ធបដិមា​សម្រាប់​គោរពបូជា។

ចំណែក​ក្នុងរូបលេខ​៤ ជា​សាឡុំ​វត្ត​ឃ្សឹម ឬហៅថា​វត្តគិរី​ពោធិសត្ថារាម​ ស្ថិត​នៅ​​ស្រុក​​ស្នួល​​​ ​​ខេត្ត​ក្រចេះ។ សាឡុំនេះសង់អំពីឈើនៅលើ​កូន​ទួល​សិប្បនិម្មិត​មួយ ដំបូល​​ប្រក់​ស័ង្កសី ជញ្ជាំងបាំង​ក្តារ ហើយ​មាន​ទ្វារ​​ខាង​មុខ និង​ចំហៀង។ នៅជុំវិញ​បរិវេណ​សាឡុំ គេឃើញ​មាន​បោះគោល​សី​មា​ឈើ​ផងដែរ​។ រីឯ​​សាឡុំ​​វត្ត​មង្គល​រត្តនារាម​ ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក​ស្នួល​ដដែល។ សាឡុំ​នេះ​សាងអំពីឈើ ដំបូល ប្រក់​ក្បឿ​ង​ស្រកាលេញ និងបំពាក់​ជហ្វា​​នៅចុងមេដំបូល​សង​​ខាង​ និង​តាម​ចុង​ចែង​ដំបូល​​​​​។ ជញ្ជាំង​បាំងក្តារ និងមាន​ល្វែង​ជុំវិញចំហរ​ដូច​ល្វែង​បាំង​​សាច​វិហារ​ដែរ។ រីឯ​ផ្នែក​​ខាងមុខ ថែម​ទាំង​មាន​សសរ​ដងទង់​ផង។ អ្វីដែល​ពិសេស​គេឃើញ​មានបោះគោល​សម្គាល់​សីមា​បរិវេណ​សាឡុំដូចសាឡុំ​វត្ត​ឃ្សឹមដែរ។

ចំពោះ​សាឡុំវត្តកែវសីមា ឬហៅថា​វត្ត​រតនៈ​មនោ​សទ្ធា​រាម ស្ថិត​ក្នុងស្រុក​កែវសីមា ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី។ សាឡុំនេះសង់​បើ​ល្វែង​ធំ ជញ្ជាំង​រៀប​ឥដ្ឋបិទជិត​ជុំវិញ មាន​ទ្វារ​ចេញ​ចូល​ម្ខាង​២ គ្រប់​ជ្រុង។ រីឯដំបូល​ប្រក់​ស័ង្កសី ហើយ​គេ​ច្នៃ​​មាន​ពីរថ្នាក់ និង​ពំពាក់​ជហ្វា​តូចៗតាម​ចុង​មេដំបូល។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​កសាង​វិហារ​រួច​រាល់ជាស្ថាពរ សាឡុំនេះត្រូវ​បិទទ្វារ​ចោល។

ក្នុងរូបខាងក្រោម ជាសាឡុំ​វត្ត​ស្លា ឬហៅថាវត្តសត្តវិថិ​ជោត្យា​រាម ស្ថិត​ក្នុងស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ។ សាឡុំនេះកសាង​អំពីឈើ ដំបូល​ប្រាក់​ក្បឿង មាន​ពីថ្នាក់ បំពាក់​ជហ្វា​​បួន និងមាន​លំនាំ​ក្បាល​​នាគតាម​ចុង​ចែ​ងនីមួយៗ​។ ផ្នែក​ខាងក្នុងគេ​មា​នរៀបឥដ្ឋធ្វើ​បល័ង្ក​បីថ្នាក់។ នៅលើ​ហោជាង​ខាងមុខ មានគំនូរ​ទេព្តា​ប្រណ​ម្យ ហោជាង​ខាង​ក្រោយ​​មាន​គំនូរ​រូប​ព្រះកាល (រាហ៊ូ)។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​​​សាងសង់វិហារ​រួច​រាល់​​ជា​ផ្លូវ​ការ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១១ សាឡុំនេះត្រូវទុកចោល​ លែងប្រើ​ប្រាស់​​តទៅទៀត​ឡើយ ហើយ​ព្រះពុទ្ធបដិមាធ្លាប់តម្កល់ក្នុងនោះក៏ត្រូវយកចេញ​។

រីឯ​សាឡុំ​វត្ត​ស្ទឹង ឬហៅថាវត្ត​នទីជ័យមង្គល ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក​ពញា​ក្រែក ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ។ លក្ខណៈ​ទូទៅ​​នៃសាឡុំ មានលំនាំ​ប្រហាក់​ប្រហែល​វិហារ​ជហ្វា​បួន សង់​អំពីឈើ មាន​ដំបូល​កិង ​ប្រក់​ក្បឿង​ស្រកាលេញ​ ជញ្ជាំង​បាំង​ក្តារ​ មាន​ទ្វារ​បង្អួច​ជុំវិញ។ សាឡុំនេះ ​ប្រហែល​កសាងឡើង​ក្នុងរវាងដើមទសវត្សទី៩០ ហើយ​​ឈប់​ប្រើ​ប្រាស់​​​ក្នុង​រវាង​ឆ្នាំ​២០០៤ ពោលគឺក្រោយ​​សាង​សាង់​ព្រះវិហារ​រួច​រាល់​ជា​ស្ថាពរ។ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​ណា​ក្តី ​​គេ​នៅរក្សា​ព្រះពុទ្ធបដិមា​មួយ​ព្រះអង្គ​នៅ​​ក្នុង​សាឡុំ​នោះ​ដដែល​ ហើយ​ទន្ទឹមនោះគេ​ឃើញ​ពុទ្ធបរិស័ទនៅតែមាន​ជំនឿលើ​សាឡុំ​ចាស់​នេះ ចូល​ថ្វាយ​​គ្រឿង​​សក្ការៈ​​ផ្សេងៗម្តង​ម្កាល​ដែរ។

ក្នុងរូបខាងក្រោម ជា​សាឡុំ​វត្ត​ក្តុល ឬហៅថា​វត្តហត្ថិវនារាម ស្ថិត​ក្នុង​ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ។ សាឡុំនេះកសាង​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០០១ នៅលើ​ខឿន​កម្ពស់​ប្រហែល​ជាង​កន្លះ​ម៉ែត្រ ហើយមានលក្ខណៈ​ប្លែក​ពីសាឡុំមុនៗ ដ្បិត​មាន​ទំហំ​ធំ​ មាន​ការ​តុប​តែង​លម្អលើ​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ​សំណង់​គួរឱ្យ​កត់សម្គាល់។ ទម្រង់​សំណង់​មាន​លំនាំ​ស្ទើរ​ដូច​វិហារ​​ ​ដំបូល​កិង​ ប្រក់ក្បឿង​ស្រកាលេញ ហើយ​នៅតាម​ចុង​ដំបូល​​មាន​លម្អដោយ​រូប​កិន្នរ ហើយ​នៅតាម​ជញ្ជាំង​ជុំវិញ​មានទ្វារ​បង្អួច​លម្អដោយ​ក្បាច់​រចនាដូចៗគ្នា។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​បានកសាង​ព្រះវិហារ​រួច​រាល់​ជាស្ថាពរ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣ សាឡុំនេះបានខ័ណ្ឌជាបន្ទប់​រៀបចំ​ជាកន្លែង​ព្រះសង្ឃគង់នៅបណ្តោះអាសន្ន។

ចំណែកឯ​សាឡុំ​យ៉ាង​ចំណាស់​មួយ​ស្ថិត​ក្នុងវត្ត សំសមី ទីរួម​ខេត្ត​ព្រៃវែង។ សាឡុំនេះ ប្រហែលកសាងឡើង​ក្នុងរវាង​ទសវត្សទី៣០ ហើយ​លក្ខណៈសំណង់​មាន​សណ្ឋាន​ប្រហាក់ប្រហែលនឹង​វិហារ​បុរាណ​ៗ​ដែរ។ នៅតាម​ចុង​មេដំបូល​មាន​បំពាក់​ជហ្វា​ពីរ​ ហើយ​តាម​ចុង​ចែង​នីមួយៗ​​មាន​លម្អដោយ​នាគ​ដង​ក្តារ​យ៉ាង​វិចិត្រ។ ​ចំពោះ​​លើ​រចនាសម្ព័ន្ធខាងក្រោម គេមើល​ឃើញ​ថា​ពុំមាន​ក្បាច់​​លម្អអ្វីច្រើនឡើយ សូម្បី​តែ​ទ្វារ​បង្អួច និងតាម​ជណ្តើរ​ឡើង​ចុះ​ជាដើម។ ប៉ុន្តែ​ចាប់ពីឆ្នាំ​១៩៣៧ វត្ត​នេះ​បាន​កសាង​វិហារ​រួច​រាល់ជាស្ថាពរឆ្នាំ​១៩៤៤ ដោយ​បានរក្សា​ទុក​សាឡុំនេះទុក​នៅដដែល។ សព្វថ្ងៃ​ដោយសារ​ស្ថានភាព​​ចាស់​​ទ្រុឌទ្រោម​ដោយ​អាយុកាល សាឡុំ​នេះ​បាន​​​បិទទ្វារ​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន​​។

ដោយឡែកក្រៅសាឡុំ​តាម​វត្ត​ផ្សេងៗ​ដូចរៀបរាប់ខាងលើ នៅក្នុងរូបលេខ១៩ ខាង​ក្រោម ជា​ស្លាកស្នាម​សាឡុំដែល​ទើប​នឹង​រុះរើចេញ ស្ថិត​​ក្នុង​វត្ត​ភូមិថ្មី ឬហៅថាវត្ត​សទ្ធារាម ក្នុងខេត្តក្រចេះ បន្ទាប់ពីវិហារ​វត្ត​នេះ​កសាង​រួចរាល់​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៨។ រីឯសាឡុំ​​វត្ត​​អម្ពរ​វ័នសិលារាម ស្ថិតក្នុង​ស្រុក​​ឆ្លូង​ នៃខេត្តក្រចេះដែរ។ សាឡុំនេះ ដើម​ឡើង​កសាង​អំពីឈើ ប្រាក់​​ក្បឿង​ស្រកាលេញ និងបំពាក់​លម្អដោយជហ្វា​តាម​ចុង​មេដំបូល។ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន ដោយ​​សារស្ថានភាពសាឡុំកាន់តែទ្រុឌទ្រោម ព្រះសង្ឃ និង​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​បាន​រៀបចំ​ជួស​ជុល​ ដោយ​ប្តូរ​ជា​សសរ​បេតុងវិញ ក្នុងបំណង​រក្សាទុកជា​តំណ​ទៅ​មុខ​សម្រាប់​គោរព​បូជា។

ជារួមមកគេសង្កេត​ឃើញ​ថា​សាឡុំ​ខ្លះដែល​​រៀបរាប់មក​ខាងលើ ហាក់​ជា​​សំណង់​តូច​មួយ​ប្រើប្រាស់​​បណ្តោះអាសន្ន​នៅក្នុងវត្តណាទើបកកើតថ្មី។ រីឯ​ទីតាំង​កសាង​សាឡុំ គេ​​ច្រើន​ជ្រើ​ស​ត្រង់ចំណុច​ក្បែរៗនឹង​កន្លែង​ដែល​ត្រូវ​កសាង​វិហារ​ទៅថ្ងៃខាងមុខ។ ប៉ុន្តែ​សាឡុំខ្លះ ​ជា​សំណង់​រឹង​មាំ ហើយ​មានលក្ខណៈ​ស្ទើរ​ដូច​កូនវិហារមួយ​យ៉ាង​ដូច្នេះដែរ។ ​លើស​​ពី​នេះគេ​ឃើញ​​សាឡុំ​ខ្លះ ត្រូវ​បានគេ​ជួស​ជុលថែទាំត្រឹមត្រូវ​ទុក​ជា​កន្លែង​សក្ការៈ​ តែសាឡុំខ្លះទៀតក៏ត្រូវ​បោះ​បង់​ចោល ឬរុះរើចេញ​ពីទីធ្លាវត្ត៕

អត្ថបទដើម៖ ហៀន សុវណ្ណមរកត

- Advertisement -spot_img

អត្ថបទជាប់ទាក់ទង

អត្ថបទផ្សេងទៀត

- Advertisement -spot_img

បណ្ដាញសង្គម

16,340FansLike
191,100FollowersFollow
9,370SubscribersSubscribe
- Advertisement -spot_img
error: Content is protected !!