ទំព័រដើមប្រវត្តិសាស្ត្រសិលាចារឹក​ប្រាសាទ​ចារ K.២៥៧ មេទ្វារខាងត្បូង

សិលាចារឹក​ប្រាសាទ​ចារ K.២៥៧ មេទ្វារខាងត្បូង

ប្រាសាទចារ មានទីតាំង​ស្ថិតនៅភូមិប្រាសាទចារ្យ ឃុំដូនកែវ ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅរវាងចុងស.វ.ទី១០ មានខឿនជាថ្នាក់ៗ និងមានប្រាង្គឬក្ដីចំនួនបី។ នៅប្រាសាទនេះ មានសិលាចារឹកចំនួនពីរផ្ទាំងជាភាសាខ្មែរ ចុះលេខសម្គាល់ K.២៥៧ ចារលើមេទ្វារខាងត្បូងចំនួន៤៥បន្ទាត់ និង​នៅមេទ្វារខាងជើងចំនួន៣៩បន្ទាត់។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ យើងនឹងបង្ហាញតែសិលាចារឹកនៅមេទ្វារខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះ។

ខាងក្រោមនេះជាអត្ថន័យសំខាន់ៗរបស់សិលាចារឹក៖

១- នាមហាសករាជឆ្នាំ​៩០១ ត្រូវនឹង​គ្រិស្ដសករាជឆ្នាំ​៩៧៩ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី​៥​កើត ខែជេស្ឋ មាន​ព្រះរាជបញ្ជា​របស់​ព្រះបាទស្រីជ័យវម៌្មទេវទី៥ បាន​ត្រាស់​ដល់​កំស្ដែង​​​ព្រះគ្រូ​ និងមន្ត្រីសែស្រឡាយរាជវង្ស​៣នាក់ គឺកំស្ដែង​​ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម កំស្ដែង​វី-រេ​ន្ទ្រាធិបតីវម៌្ម កំស្ដែង​ស្រី​មហី​ធរ​វម៌្ម ឱ្យទៅប្រទានដីនៅឯស្ទឹងដល់មន្ត្រី៤នាក់ ដើ​ម្បី​ចាត់ចែងបង្កើត​ជា​ស្រុក​ តម្កល់ព្រះ និង​ឱ្យក្រុមគ្រួសារអ្នកទាំងនោះ​រស់នៅ។

២- ព្រះដែលតម្កល់មានដូចជា ព្រះសិវលិង្គ  ព្រះបរមេសូរ ព្រះភគវតី​ចំនួន​២ ដាក់អាស្រ័យផលរួមជាមួយ​នឹងប្រាសាទ​ព្រះគម្ដែង​ជគត​ស្រីភទ្រេសូរ ក្នុ​ង​​​សហ-​គ​មន៍​ប្រាសាទ​លិង្គបុរ ត្រូវនឹង​តំបន់កោះកេរសព្វថ្ងៃ។ ចំណែក​ឯប្រាសាទ​ព្រះ​នារា-​យ​ណ៍ ត្រូវដាក់រួមអាស្រ័យផល​ជាមួយ​ប្រាសាទ​ព្រះគម្ដែង​អញ​ស្រី​ចាម្បេសូរ​។ រូប​ប្រតិ​មាព្រះដែល​សាងតម្កល់នោះ មានព្រះបរមេសូរ(ឥសូរ) និងព្រះភគវតី(ឧមា) ឆ្លាក់ក្នុងទម្រង់រូបរាងមុខមាត់របស់​មនុស្ស គឺ​ព្រះបរមេសូរ មានមុខមាត់ជា​កំស្ដែង​ស្រីរាជបតីវម៌្ម ព្រះភគវតី១មានមុខមាត់ជា​តាញគម្ដែងអញ ព្រះភគវតីមួយទៀត​មានមុខមាត់ជា​តេងដូន ដែល​ជាជីដូន​របស់កំស្ដែងអញស្រីនរបតីវីរវម៌្ម​ និង​ម្រតាញ​​ខ្លោញ​​ស្រី​​ជយា​យុធវម៌្ម។ អ្នកទាំងនោះ​ សុទ្ធតែជាអ្នកជាប់សែស្រឡាយ​រាជវង្ស។ ទំនៀមបែបនេះ យើងសង្កេតឃើញមានតាំងពីបុរាណ​ រហូតមកដល់​សម័យទំនើប ដូចជាព្រះបាទនរោត្តមត្រាស់បង្គាប់ឱ្យសាងព្រះពុទ្ធស្រីអារ្យមៃត្រី​មួយ​អង្គ យកលំនាំ​តាម​កម្ពស់កម្ពរបស់ទ្រង់។ ដូចគ្នាដែរ គំនូរនៅតាមវត្តមួយចំនួន​​ក៏មានគូរគំនូរព្រះបាទបរមរតនៈកោដ្ឋ នៅក្នុងសាច់រឿងពុទ្ធប្រវត្តិផងដែរ។ នេះជា​របៀបមួយ ដែលភ្ជាប់ខ្លួនមនុស្សទៅនឹងទេព។

៣- សេចក្ដីចុងក្រោយ គឺជាការ​កំណត់ពីព្រំដី​ដែលត្រូវថ្វាយទៅប្រាសាទ​ទាំងនោះ ដោយមានបញ្ជាក់អំពីប្រភពដែលទទួលបានដីនោះ ដូចជា​បាន​មក​ដោយ​ព្រះរាជប្រទាន ការ​ដោះដូរ និងការជាវជាដើម។

ប្រាសាទចារ  (រូបថត៖ វឿន សោម)

អត្ថបទដើមជាអក្សរខ្មែរទំនើប

អត្ថបទប្រែសម្រួល

(១) //៙//៩០១ឝកបញ្ចមីកេត៑ជេ្យឞ្ថតោយចន្ទ្រមាសវៃឝាខ​ោ—— (២) អាទិត្យវារបុឞ្យនក្ឞត្រនុមាន៑វ្រះឝាសនធូលីជេង៑វ្រះកម្រ[[តេង៑]] (៣) អញ៑ឝ្រីជយវម៌្មទេវតស្ដេង៑អញ៑វ្រះ​គុរុកំស្ដេង៑ឝ្រីវីរេន្ទ្រវម៌្មកំស្ដេង៑ឝ្រី[[វីរេ]] (៤) ន្ទ្រាធិបតិវម៌្មកំស្ដេង៑ឝ្រីមហីធរវម៌្មប្រេទៅឱយ៑វ្រះ​ករុណាប្រសា​ទ​​ភូមិអាយ៑ (៥) ឆ្ទីង៑តតាញ៑កម្រតេង៑អញ៑អាយ៑អាយ៑តកំសេ្ដង៑ឝ្រីរាជបតិវម៌្មតកំស្ដេង៑ឝ្រីនរ (៦) បតិវីរវម៌្មតម្រតាញ៑ខ្លោញ៑ឝ្រីជយាយុធវម៌្មបិចត៑ស្រុក៑ទុក៑វ្រះបិឱយ៑តកុលេត (៧) ស្ត្រីជនផោង៑អង្គ្វយ្តគី·វ្រះកម្រតេង៑អញ៑ឝិវលិង្គ·វ្រះកម្រតេង៑អញ៑បរមេឝ្វរ (៨) រូបកំស្ដេង៑ឝ្រីរា​ជ​​បតិវម៌្ម·វ្រះកម្រតេង៑អញ៑ភគវតីរូបតាញ៑កម្រតេង៑អញ៑ (៩) វ្រះកម្រតេង៑អញ៑ភគវតីរូបតេង៑ត្វន៑តយាកំស្តេង៑ឝ្រីនរបតិវីរវម៌្មម្រតាញ៑ (១០) ខ្លោញ៑ឝ្រីជយាយុធវម៌្ម·សំគណនុកម្រតេង៑ជគត៑ឝ្រីភទ្រេឝ្វរអន្រាយ៑លិង្គបុរ (១១) វ្រះកម្រតេង៑អញ៑នារាយនសំគ​ណ​នុវ្រះកម្រតេង៑អញ៑ឝ្រីចម្បេឝ្វរ//៙ (១២) ចង្វាត្តភូមិនេះតោយ៑បូវ៌្វអង្វេឆ្ទិងភូមិត្រវាង៑វ្លោង៑​តតី​ម្រតាញ៑ត្រីខ្សាច៑(វ្លុក៑) (១៣) ឱយ្តកំស្ដេង៑ឝ្រីរាជបតិវម៌្ម·តោយ៑អគ្នេយប្រសប្តគិភូមិគុហេតតិវាប៑ហា– (១៤) អាប្តភ្ឫត្យនាឯកខ្ច្យអ្នក៑បង្គំថ្ប្វង៑និវេទនបិឱយ្តកំស្ដេង៑ឝ្រីរាជបតិវម៌្ម·តោយ៑ទ​ក្ឞិណ (១៥) ប្រសប្តគិចំនត៑ស្ដេញ៑ឆោក៑ថ្មោ·តោយ៑នៃរ្ឭតីយប្រសប៑ត្រវាង៑ខ្ពស៑តោយ៑បឝ្ចិមប្រ (១៦) សប៑ឝិវជ្ញាន·តោយ៑វាយវ្យត្រវាង៑វេង៑ប្រសប៑នុរាមក្ឞេត្រ·តោយឧត្តរនុឥឝានប្រ​ស​ប៑ (១៧) ភូមិកំស្ដេង៑ឝ្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម·ភូមិនាវាប៑វិស៑ភាគវតអង្គ្វយកំនុងចង្វាត៑នេះ[[កំស្ដេង៑]] (១​៨) [[ឝ្រីរាជបតិ]]វម៌្មបង្គំថ្ប្វង៑និវេទនស្វំភូមិម្ឫតកធនអាយ៑–តិបិឱយ៑ថ្ន្វរតវាប៑វិស៑[[នុ]] (​​១​​​៩​) ភូមិស្ថលាប្រវចតីកំស្ដេង៑ឝ្រីនរបតិវីរវម៌្មទុញ៑នុវោទីបទិគះមាស៑ប្រាក៑ក្របីតវាប៑[អ្យត៑] (២​០​) ទឝា​​ធិក្ឫតឆ្មាំវ្រះក្រលាផ្ទំឆោក៑គ្រគ្យរ៑·ភូមិភាគអន្លេម្វាយតោយបឝ្ចិមតិកំស្ដេង៑ឝ្រីរា (២​១​) ​ជ​ប​តិ​​វម៌្ម​ទុញ៑នុវោទីបទិគះថ្នប៑ចន្ល្យាក៑តវាប៑ស្វស្តិអ្នក៑វ្រះឆ្បារ៑·ភូមិត្រវាងខ្ពស៑- (២២) កំស្ដេង៑ឝ្រី​រាជបតិវម៌្មជោវ៑នុវោទិបទិគះថ្នប៑ចន្ល្យាក៑ក្របីតឃោសំរាច៑អ្នក៑វ្រះត្រវាង៑- (២៣) ស្រុក៑តេំតន្នោត៑អាយ៑កន្តាល៑ទន្លេនុខ្ញុំផ្លេគិតិម្រតាញឝ្រីគុណបណ្ឌិតឱយ្តកំស្ដេង៑ឝ្រី (២៤) រាជបតិវម៌្មមន្មាន៑វ្រះឝា​សនប្រេស្ថាបនារូបកំស្តេង៑ឝ្រីរាជបតិវម៌្មតិឱយ៑បំរេតរូបកំស្ដេង (២៥) ភូមិតំបុង៑តិវ្រះករុ​ណា​​ប្រសាទ·ភូមិតំបុង៑ភាគម្វាយតិទុក៑ថ្បល៑នុខ្ញុំផ្លេគិនាំវ្រះបយ៌្យ (២៦) ង៑ទៅលិង្គ​បុរ·ភូមិ​តំបុ​ង៑​​ភាគម្វាយ៑ស្ដេង៑អញ៑វ្រះគុរុឱយ្តកំស្ដេង៑ឝ្រីនរបតិវីរវម៌្មស្ថាប (២៧) នាវ្រះឝិវ​លិ​ង្គ​ត​គិ​សំគ​ណនុលិង្គបុរសោត៑·ភាគម្វាយអាយ៑ល្ឱក៑ឱយ៑ចំនាំរង្កោលិះវ្យរតវ្រះ (២៨) វ្រាហ្ម​ណឝាល​·​ភាគម្វាយអាយ៑វ្នុរវ៌្យាង៑ឱយ៑ទៅបំរេតវ្រះហេមឝ្ឫង្គគិរិ·ភាគម្វាយ៑រសោង៑ (២​៩​) ទៅត​វ្រះក​ម្រ​​តេង៑អញ៑ភគវតីរូបតេង៑ត្វន៑តយាកំស្ដេង៑ឝ្រីនរបតិវីរវម៌្ម·ភូមិគ (៣០) ម្រ្យាង៑តិទុញ៑​តមុឞ្ដិយុធស្ថាបនាភគវតីមហិឞាសុរអាសនកន្លោង៑កម្រតេង៑អញ៑អា (៣១) យអង្វេ​ទន្លេត​គិ//ភូមិតេំ​ស្លាម្ឫតកធនតិស្ដេង៑អញ៑វ្រះគុរុបង្គំថ្ប្វង៑និវេទនឱយ៑ (៣២) វ្រះករុណាប្រ​សាទស្ថា​បនាឝិ​វ​លិង្គតគិសំគណនុកម្រតេង៑ជគត៑លិង្គបុរសោត៑// (៣៣) ភូមិចន្លត្តៃតិម្រ​តេញ៑ហ្ឫ​​ទយភា​វ​ឆ្មាំ​វ្រះក្រលាផ្ទំនាត្រីណិសំលាប៑តម្រ្យសារ៑នៃ (៣៤) កំស្ដេង៑វ្យរហេតុច្យស្រូវមន៑អ្យ​ត្តម្រ្យនុសោង៑តម្រ្យកំស្ដេង៑ឱយ៑ភូមិចន្លត្តៃស្ថាបនា (៣៥) ឝិវលិង្គតគិសំគណនុលិង្គបុរសោត​//ភូមិល៌ំស្លុត្តិវាប៑ជ្វាទឆ្មាំវ្រះក្រលាផ្ទំនាទោឱ (៣៦) យ្តកំស្ដេង៑·ភូមិស្នាំថ្គុះតិកំស្ដេង៑ឝ្រីរាជ​បតិវម៌្មទុញ៑តវាប៑ទាវគ៌្គធ្រុវបុរនុវៅទិបទិ (៣៧) គះចន្ល្យាក៑ក្របីស្ថាបនាវ្រះវិឃ្នេឝតគិឱយ៑ក្រិយាអាយ៑ឆ្ទិង៑//ភូមិល៌្លោតីកំស្ដេង៑ទុញ៑ត (៣៨) វាប៑គោកន្ម្យង៑បំរេនុប្រាក្កនុចន្ល្យាក្កបិចត៑ស្រុក៑ទុក៑ខ្ញុំឱយ្តវ្រះកម្រតេង៑អញ៑ភគវតិរូបតា (៣៩) ញ៑កម្រតេង៑អញ៑//ភូមិច្យត្ក្រាង៑ប្រមានមល្យាង៑តិកំស្ដេង៑ឝ្រីនរបតិវីរវម៌្មស្វំវ្រះករុណា (៤០) ប្រសាទបិចត៑ស្រុក៑ទុក៑ខ្ញុំតគិឱយ្ត៑វ្រះកម្រតេង៑​អញ៑ភគវតីរូបតេង៑ត្វន៑តយាកំស្ដេង៑ឝ្រីនរ (៤១) បតិវីរវម៌្ម//ស្រុក៑រត្នបវ៌្វតប្រមាន៑ភីមបុរតិតេង៑​មាតអ្នក៑ខ្លោញ៑កំស្ដេង៑ឝ្រីរាជបតិវម៌្មជ្វន្ត (៤២) វ្រះកំម្រតេង៑អញ៑បរមេ​​​ឝ្វរ​តរូបកំស្ដេង៑ឝ្រីរាជបតិវម៌្មជ្វន៑ខ្ញុំសវាលវ្ឫទ្ធឝតម្វាយប្រវ្យល (៤៣) ភូមិស្ថលាប្រវចសោត៑​តិម្រតាញ៑ខ្លោញឝ្រីជយាយុធវម៌្មទុញ៑នុគ្រលោ​ង្តៃម្វាយខាល៑ (៤៤) ប្រាក៑ម្វាយងន៑ជ្យង៑​ម្វាយជ្ញយៅម្វាយថ្នប៑យៅម្វាយតវាប៑អ្យត៑ទឝាធីក្ឫតឆ្មាំវ្រះក្រលាផ្ទំ (៤៥) ឆោក៑គ្រគ្យរ៑បិ​ឱយ្តវ្រះកម្រតេង៑អញ៑ភគវតិរូបតេង៑ត្វន្តយាម្រតាញ៑ខ្លោញ៑ //

សិលាចារឹកប្រាសាទចារ មេទ្វារខាងត្បូង  (រូបថត៖ វឿន សោម)

(១-៧) នាមហាសករាជឆ្នាំ​ ៩០១ ទី៥កើត ខែជេស្ឋ តាមខែចន្ទគតិ ខែពិសាខ—- ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ នក្សត្រ​បុស្ស នូវមាន​ព្រះរាជសាសន៍​ធូលីជើង​ព្រះគម្ដែង​អញស្រី​ជ័យវម៌្មទេវ(ទី៥)​ ដល់​ស្ដេងអញព្រះគ្រូ​ កំស្ដែង​ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម កំស្ដែង​វីរេន្ទ្រាធិបតីវម៌្ម កំស្ដែង​ស្រី​មហី​ធរ​វម៌្ម​ ត្រាស់​​​ប្រើ​ទៅឱ្យព្រះរាជប្រទាន​ដីនៅឯ​ឆ្ទឹងដល់តាញគម្ដែងអញ​នៅឯអ្វាយ ដល់កំស្ដែង​ស្រី​រាជ​បតី​វម៌្ម​ ដល់កំស្ដែង​នរបតីវីរវម៌្ម ដល់​ម្រតាញខ្លោញស្រីជយាយុធ​វម៌្ម ដើម្បី​ចាត់​ស្រុក​ តម្កល់ព្រះ គប្បី​ឱ្យ​ដល់ក្រុមគ្រួសារ​ជាស្ដ្រីផោង រស់នៅទីនោះ។

(៧-១១) ​ព្រះគម្ដែងអញសិវលិង្គ ព្រះគម្ដែងអញ​បរមេសូរ(មាន)រូប​កំស្ដែង​ស្រី​រាជ​បតី​​វម៌្ម​​(ជាតំណាង) ព្រះគម្ដែង​អញ​ភគវតី(មាន)រូប​តាញគម្ដែងអញ​(ជាតំណាង) ព្រះ​គម្ដែង​​អញ​​ភគវតី(មាន)រូបតេងដូន ដែលជីយាយ​កំស្ដែង​អញ​ស្រី​នរបតី​វីរវម៌្ម(និង)​ម្រតាញ​​​ខ្លោញ​ស្រី​​ជយា​យុធវម៌្ម (ដាក់)រួមក្រុមជាមួយ​គម្ដែង​ជគតស្រីភទ្រេសូរ (ក្នុង)អន្រាយ​លិង្គ​បុរ។ (ឯ)​ព្រះ​​គម្ដែ​ងអញ​នារាយណ៍ (ដាក់)រួមក្រុមជាមួយ​ព្រះគម្ដែងអញស្រីចម្បេសូរ។

(១២-១៧) នេះគឺព្រំដី។ ទៅកើតដល់ត្រង់ស្ទឹងបត់ ដីត្រពាំងព្លោង ដែលម្រតាញ​ត្រី​ខ្សាច់​​ភ្លុក​​ឱ្យដល់កំស្ដែង​រាជបតីវម៌្ម។ ទៅអាគ្នេយ៍ប្រសប់នឹងដីគុហេ ដែល​វាបហា—អ្នក​បម្រើ​​ជំនិ​ត​​ថ្នាក់​ឯក ខ្ចី​យកទៅក្រាបថ្វាយបង្គំទូលថ្វាយសុំឱ្យដល់កំស្ដែង​ស្រីរាជបតីវម៌្ម។ ទៅ​ត្បូ​ង​​ប្រសប់​​នឹង​ចំណតស្ដែងឆកថ្ម។ ទៅនិរតី​ប្រសប់ត្រពាំងខ្ពស់។ ទៅលិចប្រសប់​សិវ​ជ្ញាន​។ ទៅ​ពាយ័ព្យ​ត្រពាំងវែងប្រសប់និងរាមក្សេត្រ។ ទៅជើង​និងឦសាន​ប្រសប់​ដី​កំស្ដែង​ស្រីវីរេន្ទ្រ​វម៌្ម។                    

(១៧-៤៥) ដី​វាបវិសជាភគវ័តដែលរស់នៅក្នុងព្រំដីនេះ។ កំស្ដែង​ស្រីរាជបតិវម៌្ម​ក្រាប​​បង្គំ​​ទូ​ល​ថ្វាយ​សុំដីជាទ្រព្យមរតកនៅឯ–តី ដើម្បីឱ្យជាថ្នូរ​ដល់វាបវិស (ជាមួយ)​ដី​ស្ថលា​ប្រវច​​(ដែល​)​​កំស្ដែង​ស្រីនរបតីវីរវម៌្មទិញដោយ​ថូវោទី កន្ថោរស្ដោះ មាស ប្រាក់​ ក្របី ពី​វាប​អ្យត ទសាធិក្រឹត ជាឆ្មាំ​ក្រលាផ្ទំ (នៅ)ឆោកគគីរ។ ដី១អន្លើ ទៅលិច កំស្ដែង​ស្រី​រាជបតិ​វម៌្ម​ទិញ​​​ដោយ​ថូវៅទិ​ កន្ថោរស្ដោះ សំពត់ដណ្ដប់ សម្លៀក​ ពីវាបសួស្ដី​ជាអ្នកព្រះច្បារ។ ដី​ត្រពាំង​ខ្ពស់​ កំស្ដែង​ស្រីរាជបតីវម៌្ម ជាវដោយ​ថូវៅទិ កន្ថោរស្ដោះ  សំពត់ដណ្ដប់​ សម្លៀក ក្រ​បី  ពីឃោ​សំរាច ជាអ្នកព្រះត្រពាំង។ ភូមិដើមត្នោត​នៅកណ្ដាលទន្លេ និងអ្នកបម្រើការ គឺ​​ម្រតាញ​ស្រី​គុណ​បណ្ឌិត​ឱ្យដល់​កំស្ដែង​ស្រីរាជបតី​វម៌្ម​។ មាន​ព្រះរាជសាសន៍ ​ស្ដេច​ត្រា​ស់​​ប្រើ​ស្ថាបនា​រូប​កំស្ដែ​ង​ស្រីរាជបតីវម៌្ម​ និងឱ្យអ្នកបម្រើ​រូប​កំស្ដែង ព្រមទាំង​ដីតំបុង​ ជា​ព្រះ​រាជ​ប្រទាន។ ភូមិ​តំបុ​ង​​មួយភាគ​ ទុកសម្រាប់ហ្វូងចិញ្ចឹមសត្វ​ និងអ្នកបម្រើការ គឺ​សម្រាប់​នាំ​​ព្រះប្រេង​ទៅ​លិង្គ​បុរ។ ភូមិតំបុង​មួយភាគទៀត  ស្ដែង​អញ​ព្រះគ្រូឱ្យ​ដល់​កំស្ដែង​​ស្រី​នរ​បតី​វីរវម៌្ម(សម្រាប់)​ស្ថាប​នា​​ព្រះសិវលិង្គ​ និងដាក់រួមក្រុមជាមួយលិង្គបុរផង។ ដី​មួយ​ភាគ​ទៀត​នៅឯល្អោក ឱ្យគ្រឿងរណ្ដាប់រៀបចំបូជា​មានអង្ករ២លិះ​ដល់​ព្រះ​ព្រាហ្ម​ណ៍​សាល។ ដី​មួយ​ភាគ​ឯផ្នូររវៀង ឱ្យទៅអ្នកបម្រើ​ព្រះហេមស្រឹង្គគិរី។ មួយភាគ សងទៅព្រះគម្ដែង​អញ​ភគវតី​(មាន)រូប(តំណាងជា)​តេងដូនជាយា​យ​របស់​កំស្ដែង​ស្រីនរបតីវីរវម៌្ម។ ដីគម្រៀង ទិញ​​ពី​អ្នកប្រដាល់ (សម្រាប់)ស្ថាបនា​ព្រះភគវតីមហិង្សាសុរជាអាស្នាព្រះនាង​ជាគម្ដែង​អញ​​នៅ​ឯង​ជ្រុងបារាយណ៍។ ដីដើមស្លា​ជា​ទ្រព្យមរតក​ ស្ដែងញ​ព្រះគ្រូ​ក្រាបបង្គំទូល​ថ្វាយ​​សុំ​ជា​ព្រះរាជទានរបស់ព្រះករុណា​ ដើម្បីស្ថាបនា​សិវលិង្គ​ រួមជាក្រុម​ជា​មួយ​គម្ដែង​ជគត​​លិង្គ​បុរ​ដែរ។ ដីនៅចន្លាត់ដៃ​ ម្រតេញ​ហ្ឫទ័យ​ភាព ជាឆ្មាំព្រះក្រលាផ្ទំថ្នាក់ត្រី (បាន​)​សម្លាប់​ដំរី​សា​របស់​កំស្ដែងចំនួន២ក្បាល​ ដោយហេតុ(វាមក)ស៊ីស្រូវ​ (ដ្បិត)ពុំមាន​ដំរី​សង​ដំរី​របស់​កំស្ដែងវិញ (ក៏)ឱ្យ​ដីចន្លាត់ដៃ​សម្រាប់ស្ថាបនា​ព្រះសិវលិង្គ​ ដើម្បី​ដាក់​រួមក្រុម​ជាមួយ​លិង្គ​បុរ​ដែរ។ ដីរលំស្លុត​ វាបជ្វាទ​ជាឆ្មាំ​ព្រះក្រលាផ្ទំថ្នាក់ទោ ឱ្យទៅកំស្ដែង។ ភូមិ​ស្នាំ​ថ្គុះ កំស្ដែង​ស្រី​រាជបតីវម៌្ម​ ទិ​ញ​ពីវាបទា ជាក្រុមអ្នក​ធ្រុវបុរ​ ដោយ​ថូវៅទិ កន្ថោរស្ដោះ សម្លៀង និងក្របី​ ដើម្បី​ស្ថាបនា​ព្រះគណេស(វិឃ្នេស)​ គឺ​ឱ្យ​ក្រយា​បូជានៅឯស្ទឹង។ ដីរលោត កំស្ដែង​ទិញ​ពី​វាប​គោជាអ្នកក្មេងបម្រើ​ដោយប្រាក់និងសម្លៀក ដើម្បីចាត់ស្រុក​ ទុកខ្ញុំបម្រើ ថ្វាយដល់​ព្រះ​គម្ដែង​អញ​ភគវតី​(មាន)រូប(តំណាងជា)​តាញ​គម្ដែងអញ។ ដី​ច្យត​ក្រាំង នៅ​ប្រមាន​មល្យាង កំស្ដែង​ស្រីនរបតិវីរវម៌្ម​សុំព្រះករុណាព្រះរាជប្រទាន ដើម្បី​ចាត់​ស្រុក​ ទុកខ្ញុំបម្រើ ថ្វាយ​​ព្រះគម្ដែងអញ​ភគវី (មាន)រូប(តំណាងជា)តេងដូន​ជាយាយ​កំស្ដែង​ស្រីនរបតិវីរវម៌្ម។ ស្រុក​រត្នបព៌ត នៅប្រមានភីមបុរ តេងមា​ជាភរិយា​កំស្ដែង​ស្រីរាជ​បតី​វម៌្ម​ថ្វាយដល់​ព្រះ​គម្ដែង​​អញ​បរមេសូរ (មាន)រូប(តំណាង)ជា​កំស្ដែង​ស្រីរាជបតី​វម៌្ម​ និង​ថ្វាយ​អ្នកបម្រើ​ក្មេង​ចាស់​ចំនួន១០៧នាក់។ ភូមិស្ថលាប្រវច​មួយទៀត ម្រតាញខ្លោញ​ស្រី​ជយាយុធវម៌្ម​ទិញ​ដោយ​គ្រលោងដៃមួយ ខាលប្រាក់មួយទម្ងន់​១ជញ្ជីង ជ្ញ១យៅ សំពត់​ដណ្ដប់​១យៅ ពី​វាប​អ្យត ជាទសាធិក្រឹត្យ​ និងជាឆ្មាំ​ព្រះក្រលាផ្ទំនៅឆោកគគរី ដើម្បីថ្វាយ​ដល់ព្រះគម្ដែងអញ​ភគវតី​​(មាន)រូប(តំណាងជា)តេងដូនជាយាយរបស់ម្រតាញខ្លោញ៕

—————————-

Prasat Char Inscription K.257

The Prasat Char or Char Temple is located in Prasat Char Village, Doun Keo Commune, Puok District, and Seim Reap Province. It consists of three towers aligned and facing east. It was constructed in the late 10th century and contains two inscriptions on its doorjambs. The inventory number for the inscriptions is K.257 (S&N). Both inscriptions are written in the Old Khmer language, with the south doorjamb inscription consisting of 45 lines and the north inscription consisting of 39 lines. This article focuses on the south inscription.
The south inscription, found at the Prasat Char Temple, is a lengthy record of a royal decree issued by Jayavarman V. This decree granted land to four important individuals for the purpose of establishing sruk (villages) and sanctuaries. The decree also unified four deities under the authority of the High Lord of the World at Liṅgapura. The inscription provides detailed information about the land grant and also registers the four individuals’ acquisition of 18 tracts of land.
The inscription begins by mentioning the date according to the śaka era, which corresponds to the year 901, equivalent to 979 AD. On this specific date, a decree was issued by the respected monarch, His Majesty Śrī Jayavarmadeva (Jayavarman V), to the esteemed royal preceptor Śrī Vīrendravarman, Śrī Vīrendrādhipativarman, and Śrī Mahīdharavarman. The directive instructed them to proceed with the grant of a portion of riverside land to the esteemed individuals Śrī Rājapativarman, Śrī Narapativīravarman, and the esteemed chief lord Śrī Jayāyudhavarman. This grant aimed to establish a sruk, install an image, and ultimately provide a settlement for their female relatives.
The temples dedicated to the God and Goddess are linked to the central temple at Liṅgapura and Champeśvara. The deities are represented in human form, with the image of Shiva embodying Kaṃsteṅ Śrī Rājapatīvarmma, one of the Bhagavatī images representing the paternal grandmother of Kaṃsteṅ Śrī Narapativīravarman and the chief lord Śrī Jayāyudhavarman. Another Bhagavatī image portrays the lady associated with My High Lord. This exemplifies how humans establish a connection with the divine. The remaining content of the text addresses the delineation of land boundaries and the process of donating the land to the temples.
អត្ថបទដោយ៖ លោក ហ៊ុន ឈុនតេង

- Advertisement -spot_img

អត្ថបទជាប់ទាក់ទង

អត្ថបទផ្សេងទៀត

- Advertisement -spot_img

បណ្ដាញសង្គម

18,489FansLike
191,100FollowersFollow
17,300SubscribersSubscribe
- Advertisement -spot_img
error: Content is protected !!